بررسی تاثیر آرایش کاشت و مدیریت علف های هرز بر عملکرد، ویژگی های رشدی و خصوصیات شیمیایی خاک لوبیا چشم بلبلی

سابقه و هدف: لوبیا چشم بلبلی با نام علمی Vigna unguiculata L. گیاهی است علفی یکساله دارای ریشه مستقیم و گسترده به طول ۶۰-۸۰ سانتیمتر و ساقه رونده به قطر ۵/۰ تا ۵/۱ سانتی متر است و برگ های سه برگچه ای با دمبرگ بلند دارد. لوبیای چشم بلبلی گیاهی از خانواده بقولات (Leguminosae) بوده و تا به حال ۲۰ گونه مختلف از آن شناسایی شده است که برای مصرف میوه و ثمر آن به طور سبز یا خشک کاشته می شود. تفاوت های قابل توجهی در عادت رشد گیاه در بین گونه های لوبیا چشم بلبلی وجود دارد. با این حال، اطلاعات کمی در مورد اینکه چگونه این تفاوت ها ممکن است بر رقابت با علف های هرز تاثیر بگذارد، شناخته شده است. همینطور، در رابطه با اثر آرایش کاشت این گیاه و استفاده از مالچ گیاهی بر رقابت آن با علف های هرز و عملکرد نهایی گیاه هیچ اطلاعاتی در دسترس نیست. مواد و روش ها: به منظور بررسی آرایش کاشت و مدیریت علف های هرز بر عملکرد و ویژگی های رشدی لوبیا چشم بلبلی، پژوهشی در سال زراعی ۱۴۰۰-۱۴۰۱ در شرکت کشت و صنعت نیشکر هفت تپه واقع در شهرستان شوش اجرا شد. آزمایش حاضر به صورت طرح فاکتوریل بر پایه بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. الگوی کاشت به عنوان فاکتور اول شامل سطوح کاشت ۱-یک ردیف روی هر پشته با فاصله بین بوته ای ۱۰ سانتی متر، ۲- کاشت دو ردیف روی هر پشته با فاصله بین بوته ای ۲۰ سانتی متر و ۳- کاشت سه ردیف روی هر پشته با فاصله بین بوته های ۳۰ سانتی متر بود. مدیریت غیرشیمیایی علف های هرز نیز به عنوان فاکتور دوم در نظر گرفته شد که شامل سطوح ۱- شاهد آلوده به علف هرز (عدم وجین)، ۲- دو مرتبه وجین علف های هرز در مراحل ۴ و ۸ هفته بعد از سبز شدن، ۳- استفاده از ۵ تن در هکتار مالچ کلش گندم، ۴- استفاده از ۵ تن در هکتار مالچ کلش گندم + یک مرتبه وجین علف های هرز ۴ هفته بعد از سبز شدن، ۵-استفاده از ۵ تن مالچ باگاس نیشکر و ۶- استفاده از ۵ تن باگاس نیشکر +یک مرتبه وجین علف های هرز ۴ هفته بعد از سبز شدن بود.یافته ها: نتایج نشان داد که تیمارهای آزمایش تاثیر معنی داری بر اکثر صفات مورد بررسی داشتند. نتایج مقایسه میانگین صفات مورفولوژی و عملکردی لوبیا چشم بلبلی نشان داد که در بین الگوهای کشت مورد بررسی بیش ترین طول غلاف (۷/۱۷ سانتی متر)، تعداد دانه در غلاف (۱/۱۲ دانه)، وزن صد دانه (۷/۲۳ گرم)، عملکرد زیست توده (۴۵۹۶ کیلوگرم در هکتار) و عملکرد دانه (۱۷۳۶ کیلوگرم در هکتار) مربوط به الگوی کشت دو ردیفه بود در بین روش های مختلف مدیریت تلفیقی کنترل علف های هرز نیز مشاهده شد که بیشترین ارتفاع بوته (۴/۱۶۱ سانتی متر)، طول برگ ها (۸/۱۴ سانتی متر)، طول غلاف (۱/۲۱ سانتی متر)، تعداد غلاف در بوته (۸/۱۴)، تعداد دانه در غلاف (۷/۱۴)، وزن صد دانه (۹/۲۴ گرم)، عملکرد زیست توده (۵۲۲۲ کیلوگرم در هکتار) و عملکرد دانه (۲۰۷۱ کیلوگرم در هکتار) در شرایط کاربرد تیمار باگاس نیشکر +یک مرتبه وجین به دست آمد. از نظر صفات هدایت الکتریکی و pH خاک نیز مشاهده شد که تنها روش های کنترل مدیریت تلفیقی علف های هرز بر این صفات تاثیرگذار بودند. در بین تیمارهای مختلف، سطوح تیماری مالچ باگاس نیشکر و باگاس نیشکر +یک مرتبه وجین بالاترین هدایت الکتریکی و pH خاک را داشتند و کم ترین میانگین این صفات نیز مربوط به تیمار شاهد بود.به طور کلی نتایج این پژوهش نشان داد که کاربرد تیمار باگاس نیشکر + یک مرتبه وجین علف های توانست به خوبی جمعیت علف های هرز را کنترل نماید و از طریق کاهش رقابت علف های هرز با لوبیا چشم بلبلی و هم چنین آزادسازی عناصر غذایی از بقایای گیاهی سبب افزایش عملکرد و اجزای عملکرد دانه لوبیا چشم بلبلی شود.

کلیدواژه ها:

الگو ی کاشت ، بقولات ، باگاس نیشکر ، مالچ