واکاوی بن مایه های خودستایی امام علی(ع) در نهج البلاغه از منظر روان شناسی

با توجه به مشاهده گفتار خودستایانه در نهج البلاغه، بررسی این موضوع با روش های تحلیلی نوین روان شناسی، ضروری است تا ارتباط این ویژگی با رهبری معنوی-اسلامی مشخص شود. خودستایی دارای بسیاری از مولفه های خودشیفتگی است و این پژوهش، ابتدا به تحلیل روان شناختی، و سپس به بررسی زبانی خودستایی می پردازد. یافته های پژوهش به شناخت شخصیت امام علی(ع) و درک متون تاریخی-کلامی کمک می کند. این مطالعه در حوزه روان شناسی تاریخی و محاسباتی قرار دارد که به بررسی رفتار، ذهن و چگونگی تاثیر عوامل تاریخی، اجتماعی و فرهنگی می پردازد. پژوهش با روش «بازنمایی ساختارمفهومی» که روش جدیدی در پردازش زبان طبیعی با هدف پیوند آن با مقیاس های روانسنجی است، به واکاوی متن نهج البلاغه و همگرایی میان آن و پرسشنامه NPI-۴۰ (معیار رایج خودشیفتگی) پرداخته و علاوه بر سنجش میزان انطباق، رابطه رگرسیون میان متن و هفت زیرمقیاس پرسشنامه مزبور را تعیین نموده و از طریق واکاوی متن نهج البلاغه، به تفسیر جنبه های مختلف این مقیاس پرداخته است. نتایج نشان می دهد امام علی(ع) خودشیفته نبوده است و زیرمقیاس «خودنمایی» و «قدرت و اختیار» بیشترین میزان را دارد و پس از آن، «خودبسندگی» قرار می گیرد و «غرور و خودبینی» در پایین ترین میزان است. همچنین در موارد کمترین آمار خودشیفتگی در نهج البلاغه، موضوع سخن موارد سلبی و مذمت آمیز را شامل می شود و موضوعات «حقانیت»، «مدح وذم» و «جنگ»، بیشترین آمار زیرمقیاس ها را می رساند.

کلیدواژه ها:

تحلیل متن مبتنی بر نظریه ، روان شناسی محاسباتی ، خودشیفتگی ، خودستایی ، نهج البلاغه ، امام علی(ع)