نقش خوارج در تضعیف حکومت امام علی(ع): بازخوانی زمینه ها و پیامدها

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش خوارج در تضعیف حکومت امام علی (ع)، به بازخوانی ریشه ها و پیامدهای این تقابل و مواجهه امام علی(ع) و بازنگری انتقادی دیدگاه های مختلف موجود در مطالعات تاریخی- سیاسی مرتبط با دوره حکومت امام علی (ع) پرداخته و درصدد ارائه تحلیلی مستند و عمیق تر از جایگاه این جریان در تاریخ سیاسی اسلام است. این مطالعه گامی موثر در رفع خلاهای موجود در پژوهش های تاریخی-سیاسی مرتبط با یکی از دوره های حساس و پرچالش تاریخ اسلام به شمار می آید. با وجود اهمیت موضوع، پیشینه پژوهشی غالبا محدود به تحلیل های سطحی و تک بعدی بوده و جایگاه خوارج در فرآیند تضعیف حکومت امام علی (ع) به صورت جامع و چندسویه تبیین نشده است. در این پژوهش با بهره گیری از روش مطالعه تطبیقی و نقد تاریخی و با اتکا به منابع اسلامی و پژوهش های معاصر تلاش شده است تا موضوع از ابعاد مختلف بازخوانی و ارزیابی شود. یافته ها نشان می دهند که جریان خوارج با گسترش اندیشه های تکفیری و رویکردهای قشری گرایانه، نقش موثری در تشدید نا امنی و افزایش تفرقه در جامعه اسلامی ایفا کرده و به عنوان یکی از عوامل تاثیرگذار در تضعیف ساختار حکومت امام علی (ع) مطرح بوده اند. اقدامات خشونت آمیز این گروه در مخالفت با رهبری مشروع و همسویی با مخالفان سیاسی، عرصه تقابل سیاسی، اعتقادی و نظامی را گسترش داده است. با این حال قاطعیت و آینده نگری امام علی (ع) و هوشیاری مسلمانان، مانع گسترش خوارج، ایجاد تنش های داخلی و سلطه قدرت مخالفان آن حضرت گردید.

کلیدواژه ها:

امام علی (ع) ، حکومت ، خوارج ، خشونت ، مکه ، شهادت