مفهوم اعتباری و صدق حقیقی؛ تبیینی نو از شکل گیری استقلالی مفاهیم اعتباری در نظام فکری علامه طباطبایی

«مفاهیم اعتباری» ترکیبی پرکاربرد در حوزه های مختلف علوم انسانی و مطالعات اسلامی است. بااین وجود، دشواری یافتن مفهومی که ذاتا اعتباری باشد از یک سو و تحلیل علامه طباطبایی از اعتباریات از سوی دیگر، این باور را تقویت کرده است که آنچه ذاتا اعتباری است، گزاره است، و مفهوم با تسامح اعتباری نامیده می شود. این پژوهش، به روش توصیفی تحلیلی، مسئله امکان طرح استقلالی مفاهیم اعتباری را مورد بررسی قرار داده است. یافته پژوهش، ارائه طرحی نو است که در آن، مفاهیمی که ذاتا اعتباری باشند، امکان هستی پیدا می کنند. در این راستا، دیدگاه های مختلف بر اساس تحلیل استعاره در تفکر اسلامی ارزیابی شده است و در نهایت، با توجه به نقص این دیدگاه ها، بر اساس طرحی که از برخی عبارات علامه قابل استنباط است، دیدگاهی ارائه کرده ایم مبنی بر اعتباری بودن خود مفهوم، در عین صدق حقیقی آن. نتیجه پژوهش آن است که اعتباری، صرفا وصف گزاره ها نیست و دسته ای از مفاهیم، حقیقتا اعتباری اند. نمونه هایی از این مفاهیم ارائه و تاثیر این رویکرد در عرصه های معرفتی نشان داده شده است؛ و در پایان، گستره وسیع مفاهیم اعتباری، کارکرد آن ها، روح حاکم بر آن ها و نیز کیفیت تعریف آن ها روشن شده است.

کلیدواژه ها:

استعاره ، توسعه معنایی ، استقلال مفاهیم اعتباری ، صدق حقیقی ، علامه طباطبایی