تحلیل چندمعیاره سطوح حد مجاز تخلیه رطوبت خاک در چغندرقند (رقم شکوفا)

هدف این پژوهش، بررسی اثر تیمارهای مختلف آبیاری مبتنی بر حد مجاز تخلیه رطوبت خاک (MAD) بر عملکرد، کیفیت و بهره وری آب چغندرقند رقم «شکوفا» بود. آزمایش مزرعه ای در کرج طی دو سال زراعی (۱۳۹۸–۱۳۹۶) با سه سطح حد مجاز تخلیه رطوبت خاک ۴۰%، ۶۰% و ۸۰% به­عنوان تیمارهای آبیاری در چهار تکرار انجام شد. صفات کمی و کیفی شامل تبخیر –تعرق، عملکرد ریشه و قند، درصد قند خالص، ضریب استحصال و قلیائیت اندازه گیری شد و بهره وری آب محاسبه گردید. آنالیز واریانس داده­ها، تاثیر تیمارها و سال را بر صفات نشان داد و تحلیل چندمعیاره تاپسیس(TOPSIS) با تحلیل حساسیت وزن معیارها تصمیم­گیری شد و شبیه سازی مونت کارلو، رتبه­بندی و ثبات رتبه بندی تیمارها را ارزیابی کرد. بر اساس نتایج روش تاپسیس، تیمار با ضریب تخلیه مجاز رطوبت خاک ۶۰% با ضریب نزدیکی ۰.۵۵۷ در رتبه نخست قرار گرفت و بهترین گزینه شد. تیمار با ضریب تخلیه مجاز رطوبت خاک ۴۰% با ضریب نزدیکی ۰.۴۷۹ در رتبه دوم قرار گرفت. تیمار با ضریب تخلیه مجاز رطوبت خاک ۸۰% با ضریب نزدیکی ۰.۳۷۳ کمترین رتبه را کسب کرد، که بیانگر فاصله بیشتر آن از شرایط ایده آل در ارزیابی هم­زمان معیارهای مورد بررسی بود. نتایج شبیه­سازی مونت کارلو با ۱۰٪± نوسان در وزن معیارها نشان داد تیمار با ضریب تخلیه مجاز رطوبت خاک ۶۰% در ۹۹.۸۷% از شبیه ­سازی­ ها رتبه اول را کسب کرد. این امر بیانگر ثبات بالای رتبه بندی و مقاومت تصمیم گیری نسبت به عدم قطعیت وزن ها است و اطمینان بالایی می دهد که انتخاب این تیمار در شرایط مختلف مدیریتی و وزن دهی معیارها، بهترین گزینه برای بهینه سازی عملکرد و بهره وری آب چغندرقند است.

کلیدواژه ها:

بهره وری آب ، تحلیل حساسیت ، تصمیم گیری چندمعیاره ، مدیریت آبیاری