ارزیابی آماری ارتباط بین رودخانه های جوی و رخدادهای بارش حدی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه

رودخانه های جوی مسیرهای بلند و باریکی در تروپوسفر هستند که نقش مهمی در انتقال رطوبت جوی به مناطق مختلف جهان دارند و در صورتی که با شرایط همدیدی و ترمودینامیکی همراه شوند، می توانند موجب بارش های سنگین یا سیلاب در مناطق متاثر از این پدیده شوند. در این مطالعه، از یک رهیافت مبتنی بر الگوریتم پردازش تصویر THR در بسته پایتون IPART برای شناسایی رودخانه های جوی وارد شونده به محدوده حوضه آبریز دریاچه ارومیه استفاده شد و ارتباط رخدادهای بارش حدی ماه های بارانی (نوامبر تا آوریل) با رودخانه های جوی در دوره آماری ۲۰۲۰-۱۹۹۱ به صورت آماری بررسی شد. نتایج نشان داد که در این دوره آماری، ۲۸۸ رودخانه جوی از حوضه دریاچه ارومیه عبور کردند و بیشترین فراوانی رودخانه های جوی در ماه های آوریل (۳۲.۶۴ درصد) و مارس (۲۶.۷۴ درصد) و با منشا دریای مدیترانه (۳۳.۶۸ درصد)، دریای سرخ (۱۷.۷۱ درصد) و خلیج عدن (۱۳.۸۹ درصد) بود. سهم رودخانه های جوی در تعداد رخدادهای بارش حدی حوضه به طور متوسط در ماه های مورد بررسی ۱۶.۹ درصد بود و در مورد ماه آوریل رودخانه های جوی بیشترین سهم (۲۵.۸ درصد) را در رخداد بارش های حدی داشتند. در مقیاس ایستگاه، ماه نوامبر در ایستگاه سراب، بیشترین تاثیرپذیری از نظر تعداد رخداد بارش حدی (۲۷.۵ درصد) و ماه مارس در ایستگاه مهاباد (۳۵.۰۳ درصد)، بیشترین تاثیرپذیری از نظر مجموع ارتفاع بارش حدی داشت. رهیافت مورد استفاده در این مطالعه می تواند برای تهیه نقشه های ریسک وقوع بارش های حدی و همچنین پیش بینی رخدادهای بارش حدی و سیلاب ها مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

بارش حدی ، بسته پایتون IPART ، رهیافت THR ، منشاء رودخانه جوی