تعیین مهم ترین مهارت های نرم برای دانشجویان رشته علم اطلاعات و دانش شناسی: مولفه ای حیاتی در برنامه درسی رشته

هدف: مهارت های نرم یکی از مهم ترین مولفه های مورد توجه برنامه درسی هر رشته دانشگاهی به ویژه رشته علم اطلاعات و دانش شناسی است. در همین راستا، این پژوهش باهدف شناسایی مهم ترین مهارت های نرم برای موفقیت شغلی و اتمام تحصیلات دانشگاهی دانشجویان رشته علم اطلاعات و دانش شناسی انجام شده است.روش ها: سه رویکرد روش شناختی مختلف وجود دارد که هرکدام در شرایط خاص خود مفید هستند. به عبارت دیگر، این ماهیت مسئله است که روش مناسب آن را تعیین می کند. ازآنجایی که عوامل مختلفی بر طراحی برنامه درسی یک رشته تاثیر می گذارد، این امر باعث پیچیدگی آن می شود. افزون بر این، کتابداری و اطلاع رسانی ماهیت پیچیده و چندوجهی دارد؛ بنابراین می توان گفت که رویکرد آمیخته نسبت به دو رویکرد دیگر برای طراحی برنامه درسی این رشته مناسب تر است. در این پژوهش از رویکرد آمیخته برای شناسایی مولفه های مهارت های نرم در برنامه درسی رشته استفاده شده است. جمع آوری داده ها شامل بررسی وب سایت های گروه های آموزشی رشته در ۲۰۰ دانشگاه برتر جهان برحسب پایگاه وبومتریکس، تجزیه وتحلیل ویدیوهای یوتیوب از کانال ایفلا و اساتید مشهور، بررسی تحقیقات منتشرشده نمایه شده در پایگاه وب آو ساینس و انجام مصاحبه با ۳۰ نفر از دانشجویان تحصیلات تکمیلی به ویژه دانشجویان دکتری و دانش آموختگان دکتری رشته علم اطلاعات و دانش شناسی و متخصصان این رشته از سراسر ایران بود. همچنین، اطلاعات کتابشناختی ۸۰۰۰ متن مرتبط از پایگاه وب آو ساینس گردآوری شد. درنهایت داده های گرداوری شده به نرم افزار مکس کیودا وارد و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. این رویکرد جامع پژوهشگران را قادر ساخت تا مولفه های مهارت های نرم در برنامه درسی رشته را تشخیص دهند. لازم به یادآوری است که برای توجه به اعتبار پژوهش، طرح پژوهش در اختیار چند تن از متخصصان رشته قرار گرفت و نکات پیشنهادی اصلاح و تائید نهایی شد. همچنین، مشروعیت اختلاط پارادایمیک؛ سنتز در داده ها، روش و نظریه ؛ مناسبت طرح پژوهش؛ اعتبار پژوهشگران؛ غرق شدن در داده ها و مشاهدات پیگیر؛ حضور دائم در محیط پژوهش در نظر گرفته شد. افزون بر این، برای توجه به استقلال پژوهش، از روش بازبینی مجدد و مقایسه مداوم داده ها با نتایج استفاده شد. در نهایت، در این مقاله به نتایج مرتبط به مهارت های نرم مرتبط به رشته تاکید شده است.یافته ها: برنامه درسی رشته علم اطلاعات و دانش شناسی را می توان به سه مهارت اصلی تقسیم بندی کرد: مهارت های نرم، مهارت های سخت و مهارت های پژوهشی. در این مقاله به طور خاص به مهارت های نرم پرداخته شده که به مهارت های غیرتخصصی اشاره دارد که کسب آن ها موجب موفقیت در محیط ها و نقش های مختلف شغلی مرتبط به رشته علم اطلاعات و دانش شناسی می شود. در این پژوهش ۱۸ مهارت نرم کلیدی نظیر انعطاف پذیری، مهارت های ارتباطی، سخنرانی در جمع، صبر، پذیرش، بی طرفی، خوش رویی، یادگیری مداوم، اخلاق حرفه ای، مهارت های بازاریابی، مهارت های مدیریتی، مهارت های فناورانه، کار گروهی، کار مستقل، شبکه سازی، کنجکاوی، علاقه مندی به تاریخ و دانش، مدیریت جلسه شناسایی شد که برای متخصصان این رشته بسیار مهم هستند. این مهارت ها صرف نظر از نقش اطلاعاتی خاص یا محیط کاری ارزش قابل توجهی دارند. همه موارد یاد شده برای دانشجویان ضروری هستند بنابراین بایستی در برنامه درسی رشته بدان ها توجه شود.نتیجه گیری: برنامه درسی نباید صرف نظریه و مدل ها را در اولویت قرار دهد. طراحان برنامه درسی باید اطمینان حاصل کنند که دانشجویان به مهارت های دنیای واقعی لازم برای موفقیت، به ویژه مهارت های نرم مانند مهارت های ارتباطی و کار گروهی مجهز هستند. ازاین رو، توجه جدی به کارآموزی ها، شرکت در کارهای انجمنی، پژوهش های گروهی، ارائه های کلاسی، دروس زبان های مختلف برای تقویت مهارت های نرم دانشجویان این رشته الزامی است. به هر حال، پژوهش های بیشتری نیاز است تا اهمیت مهارت های نرم در رشته علم اطلاعات و دانش شناسی را نشان داده و به چگونگی یاددهی این مهارت ها بپردازد. به بیان دیگر، نیاز به پژوهش هایی است که چگونگی ادغام مهارت های نرم به رشته علم اطلاعات و دانش شناسی را مورد بحث قرار دهد.

کلیدواژه ها:

مطالعات علم ، آموزش علم اطلاعات و دانش شناسی ، کتابداری و اطلاع رسانی ، طراحی برنامه درسی ، توانایی ها ، مهارت های نرم