شناسایی متغیرهای بافت جست و جوی اطلاعات بر اساس چارچوب تعامل جست و جوی اطلاعات و بازیابی اینگورسن و یارولین به روش پدیدار شناسی

هدف: پژوهش حاضر با هدف، شناسایی متغیرهای ابعاد کاربردپذیری و کیفیت اطلاعات در بافت جست و جوی اطلاعات بر اساس چارچوب تعامل جست و جوی اطلاعات و بازیابی اینگورسن و یارولین است. روش پژوهش: از نوع کاربردی و به روش پدیدارشناسی کلایزی (۱۹۷۸) در ۷ مرحله انجام شده است. ابزار جمع آوری اطلاعات با استفاده از مصاحبه عمیق با ۷ نفر از متخصصین حوزه بازیابی اطلاعات و دانش، و روایی ابزار گردآوری اطلاعات روایی محتوایی و پایایی بر اساس معیارهای لینکلن و گوبا (۱۹۸۸) بر مبنای قابلیت اعتبار، قابلیت اعتماد، تایید پذیری است. ابتدا، از مشارکت کنندگان خواسته شد تا زمان و مکان مصاحبه را به دلخواه خود تعیین و زمان مصاحبه بین ۱:۳۰ تا ۲ ساعت با اجازه مشارکت کنندگان و با اطمینان از محرمانه بودن، مصاحبه ها ضبط و سپس در طول پژوهش از کد مشخص به جای اسامی مشارکت کنندگان استفاده گردید تا اصل رازداری در پژوهش رعایت شود. پژوهش حاضر با استفاده از روش تجزیه و تحلیل اطلاعات براساس روش هفت مرحله ای کلایزی انجام شده است: مرحله اول، پاسخ هر مصاحبه شونده به صورت رو نوشت در آمده و چندین بار خوانده شد تا یک درک کلی در مورد تجارب و اظهار نظر مشارکت کنندگان حاصل گردد (پاسخ مصاحبه شوندگان). مرحله دوم، برای هر رونوشت، جملات و اظهارات مهمی که به پدیده ی مورد بررسی مربوط می شوند استخراج گردید(کد اولیه). مرحله سوم، معانی به صورت اظهارات مهم تدوین گردید (مفاهیم). مرحله چهارم، معانی تدوین شده به فهرست ها، خوشه هایی از موضوعات، و موضوعات تقسیم شوند (مقوله). مرحله پنجم، یافته های پژوهش در یک توصیف جامع از پدیده ی مورد پژوهش ادغام گردید (مضمون). مرحله ششم، ساختار اساسی پدیده توصیف گردید (به صورت استنتاج). مرحله هفتم، اعتبار سنجی یافته ها با تاکید بر نتایج پیشین به روش سیستماتیک، و تجربه های نتایج بدست آمده از مصاحبه، متغیرهای شناسایی شده به پژوهش اضافه شده است. یافته ها: متغیرهای ویژگی های بعد کاربردپذیری عبارت است از، استفاده از ابرموتورهای هوشمند، استفاده از هوش مصنوعی مبتنی بر یادگیری ماشینی، ایجاد پیوند بین نظام های اطلاعاتی، ایجاد نظام های خود تنظیم گرایانه، دسترسی همگانی به خدمات اطلاعاتی، سطح بندی و ترکیب درخواست های کاربر با توجه به ویژگی شناختی، تفکیک روش های جست و جوی مفهومی، تصویری وصوتی، توجه به نکات حقوقی و امنیتی اطلاعات، و نیز متغیرهایی ویژگی های بعد کیفیت اطلاعات عبارت است از، بازیابی در بستر هستان نگاری، ایجاد و توجه به نظام های حسی- ادراکی و معنایی کاربر، استفاده از متادیتا ی شبکه ایی، توجه به ساختار ذهنی کاربر، شناسایی شده است. نتیجه گیری: بررسی رفتار اطلاعاتی بدون در نظرگرفتن بافتها ی بازیابی اطلاعات، کافی نیست؛ و با شناسایی متغیرهای فرایند تعامل اطلاعات مبتنی بر شناخت بافتی با استفاده از معیارها و ویژگیهای چارچوب نظام اطلاعات و بازیابی اینگورسن و یارولین که تعامل اطلاعات در آن رخ می دهد، می تواند در یکپارچه سازی جستجوی اطلاعات و بازیابی نتایج بهتری حاصل شود. شناسایی متغیرهای بعد کاربردپذیری بافت جست و جوی اطلاعات، موجب بازشناسی نیاز کاربر، حصول رضایتمندی کاربر در سطح مطلوب، بازیابی کلمات کلیدی در متن، دستیابی به جنبه های شناختی کاربر و تعیین هزینه سودمندی در عملکرد نظام های اطلاعاتی، افزایش میزان رضایت، کارایی در تعامل و بازدهی بین کاربر و رایانه خواهد شد. در نتیجه، توسعه فناوری با استفاده از متغیرهای شناسایی شده باعث رفع نیازها و آسان سازی فعالیت ها در عملکرد نظام های اطلاعاتی می شود.شناسایی متغیرهای بعد کیفیت اطلاعات بافت جست و جوی اطلاعات، موجب شناسایی سطح شناختی کاربر شده و هرچه این شناخت بیشتر شود زمان کمتری در بازیابی اطلاعات مناسب، صرف خواهد شد و نیز، شبکه ایی از معانی و مفاهیم شکل می گیرد که تبدیل به اطلاعات کاربردی و با کیفیت در نظام های اطلاعاتی می شود و از طرفی، منجر به جامعیت و مانعیت جست جو در بازیابی اطلاعات خواهد شد. در نتیجه، ارتقاء کیفیت اطلاعات با استفاده از متغیرهای شناسایی شده باعث شناخت معنایی جست و جوی کاربر با محتواهای موجود در نظام های اطلاعاتی می شود. بنابراین، از آنجایی که نیاز بافت فرهنگی و شناختی کاربر بر تعامل انسان با اطلاعات تاثیر می گذارد، طراحی ابزارها بدون توجه به این مولفه ها ناکارآمد خواهد بود. همچنین، استفاده از متغیرهای فوق در ارائه راه حل های متناسب و متناظر در مواجهه و رویارویی با پیچیدگی های شناختی، تعیین کننده است و منجر به توصیف ساختارهای شناختی چارچوب تعامل جست و جوی اطلاعات و بازیابی اینگورسن و یارولین شده و درنهایت به طراحی و دسترسی اطلاعات به صورت نظام مند کمک خواهد کرد.

کلیدواژه ها:

بافت جست و جوی اطلاعات ، تعامل اطلاعات ، چارچوب تعامل جست و جوی اطلاعات و بازیابی اینگورسن و یارولین ، روش پدیدارشناسی ، کاربردپذیری ، کیفیت اطلاعات