خوانش بیش‎متنی نقاشی ایرانی «من و گویا» از فرح اصولی، بر اساس نظریه ترامتنیت ژرار ژنت

فرح اصولی در آخرین مجموعه آثار خود با عنوان گوش کن! وزش ظلمت را می‎شنوی؟، که طی حدود یک دهه خلق شده است، با بهره‎گیری از ساختاری نزدیک به نگارگری ایرانی و با تاکید بر مضامین اجتماعی و نفی خشونت، به مسائل و چالش‎های معاصر منطقه خاورمیانه پرداخته است. او در این مجموعه، با الهام از آثار برجسته تاریخ هنر به عنوان پیش‎متن، بیش‎متن‎هایی نوین آفریده است. هدف این پژوهش، کاوش لایه‎های درونی یکی از آثار این مجموعه با عنوان من و گویا است که با الهام از تابلوی مشهور سوم ماه می اثر فرانسیسکو گویا شکل گرفته و بر اساس نظریه ترامتنیت ژرار ژنت تحلیل می‎شود. این مطالعه از نظر هدف، بنیادی و از نظر روش، کیفی است و با استفاده از شیوه توصیفی-تحلیلی، با رویکرد مطالعه تطبیقی و مبانی نظری ترامتنیت ژنت، به این پرسش پاسخ می‎دهد: چه روابط ترامتنی میان اثر فرح اصولی و منبع الهام آن برقرار است؟ ضرورت این پژوهش از آن جهت است که بررسی روابط ترامتنی می‎تواند به درک عمیق‎تری از چگونگی تاثیرپذیری هنرمندان از آثار پیشین و خلق آثار نوین با مضامین معاصر منجر شود. یافته‎ها نشان می‎دهد که اصولی با تلفیق سبک نگارگری و بازآفرینی پیش‎متن گویا، تراگونگی‎هایی چندلایه (شامل ابعاد فرهنگی، روایی، مکانی، زمانی، جنسیتی و نشانه‎ای) ایجاد کرده است. او از طریق جایگشت، عناصر پیش‎متن‎های گویا و نگارگری را درهم‎آمیخته و اثری نو با مضامین فمینیستی و اجتماعی پدید آورده است. تغییر جنسیت شخصیت‎ها، جایگزینی نمادها و بهره‎گیری از نقش‎مایه‎های نمادین از جمله تکنیک‎های او در خلق این تراگونگی‎هاست.

کلیدواژه ها:

بینامتنیت ، ترامتنیت ، بیش‎متنیت ، ژرار ژنت ، فرح اصولی ، نقاشی ایرانی ، من و گویا