تحلیل مضمونی و بصری کاشی‎کاری‎های مسجد-مدرسه‎های تهران عصر قاجار با روش گشتالت

مسجد-مدرسه‎های عصر قاجار در تهران از جمله ابنیه‎ایست که با اهداف سیاسی و اجتماعی ساخته شده و تزیینات آن در قالب نقش و کتیبه از نوع تفکر حاکم بر جامعه و یا ایجاد روال و سیری ویژه در بطن جامعه حکایت دارد. این بناها که کاربرد مذهبی و آموزشی داشته‎، دارای تزئینات کاشی‎کاری، آجرکاری، سنگ‎تراشی و تزئینات چوبی هستند. هدف پژوهش، تحلیل بصری کاشی‎کاری‎های مسجد-مدرسه‎های قاجاری تهران از منظر اصول گشتالت و گونه‎شناسی محتوای کتیبه آنهاست. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و شیوه گرداوری اطلاعات به صورت کتابخانه‎ای و  به‎ویژه میدانی است. یافته‎های تحقیق نشان می‎دهد که در مسجد-مدرسه‎های عصر قاجار از غنای نقوش باستانی ایرانی و اسلامی شامل نقوش گیاهی مانند گلدان‎های گل، دسته گل، گل لندنی و در دسته هندسی از چلیپا، گره چینی و گل چندرگی استفاده شده است. استفاده از آیات قرآنی، احادیث، اشعار فارسی در کتیبه‎ها با مضامین اعتقادی و مولفه‎های دینی مردم مثل اعتقاد به علم آموزی، اشاره به اصول اخلاقی و یا شناخت فضایل اخلاقی امامان و پیامبران و... مضامین کتیبه‎ها را نشان می‎دهد که به منظور مشروعیت بخشی حکومت قاجار بوده است.

کلیدواژه ها:

مسجد-مدرسه‎های تهران ، قاجار ، کاشی‎کاری