ارتقای فضاهای شهر دوستدار سالمند مبتنی بر رویکرد حق به سلامت با بهره گیری از تحلیل فضایی مطالعه موردی محله عسگرخان ارومیه

چکیده با توجه به ساخت وسازهای فزاینده، تفکیک قطعات زمین و ناکارآمدی زیرساخت های ارتباطی در محله عسگرخان ارومیه، کیفیت زیستی ساکنان به ویژه سالمندان دچار افت شده است. کاهش تعاملات اجتماعی و حاشیه نشینی این محله، ضرورت بازآفرینی فضاهای شهری با رویکردی انسان محور و بین نسلی را برجسته می سازد. هدف پژوهش حاضر، ارتقای فضاهای شهری به گونه ای است که ضمن پاسخ گویی به نیازهای سالمندان، به بهبود کیفیت زندگی تمام گروه های سنی منجر شود. مطالعه با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با هدفی کاربردی انجام شده است. چارچوب نظری ترکیبی از رویکرد «شهر دوستدار سالمند» و «حق بر سلامت» بوده و نمونه ای مشتمل بر ۳۴۴ سالمند از میان جامعه آماری ۳۳۳۸ نفری در محله انتخاب شد. داده ها از طریق پرسشنامه های سنجش کیفیت فضا، مشارکت اجتماعی و خدمات حمایتی گردآوری، و با آزمون های آماری، مدل چیدمان فضا و تحلیل مکانی GIS مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها نشان می دهد کیفیت فضاهای عمومی، به ویژه پیاده روها، مبلمان شهری، فضاهای سبز و حمل ونقل عمومی، کمتر از حد متوسط ارزیابی شده اند. اگرچه برخی خدمات نظیر حمل ونقل و فضای سبز عملکرد نسبتا بهتری داشته اند، اما مولفه هایی نظیر برنامه های آموزشی و فعالیت های اجتماعی سالمندان ضعیف ترین وضعیت را داشته اند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که بهبود فضاهای عمومی صرفا برای سالمندان، بدون در نظر گرفتن سایر گروه های سنی و زمینه های فضایی–اجتماعی، ناکافی است. بنابراین، پیشنهاد می شود بازآفرینی شهری با نگاهی یکپارچه، انسان محور و زمینه گرا انجام شود تا از رهگذر آن، تعاملات اجتماعی تقویت و کیفیت زیست پذیری برای همه گروه های سنی ارتقا یابد.

کلیدواژه ها:

شهردوستدارسالمند ، حق به شهر ، چیدمان فضایی ، ارومیه