شعر نو به مثابه «رخداد» با تاملی در دیدگاههای شعری مراد فرهادپور

پژوهش حاضر با شیوه توصیفی تحلیلی به بررسی نظرگاه فرهادپور درباره ماهیت و چیستی شعر نو می پردازد. وی تحت تاثیر آلن بدیو، شعر نو را به مثابه «رخداد»ی در تاریخ معاصر ایران قلمداد میکند؛ یعنی، ترجمان عینی و انضمامی جمله معروف رمبو در تاریخ ادبیات معاصر ایران: «مطلقا مدرن بودن»؛ و نیما پدیدآورنده چنین رخدادی است. مشخصه اصلی «رخداد» غیرقابل پیشبینی بودن آن است. اما این امر به معنای از عدم برآمدن آن نیست، بلکه در مواجههای دیالکتیکی با سنت  است. در معرفت عادی ما از وضعیت موجود (شعر کلاسیک) گسستی پدید می آید، اما این در صورتی است که هستی و ظهور آن، عمیقا از طرف «وضعیت» انکار شده است. بر این اساس، نیما و پیروانش (شاملو، فروغ، رویایی و ...) سوژههای این «رخداد» محسوب میشوند که بهنوعی منطق آن شکاف را دنبال کردهاند. به این معنا که سوژههای «رخداد»، منطق درونی نفی اولیه «رخداد» را به نحو ایجابی ادامه داده و به خاطر وفاداریشان به آن منطق سوژه شدهاند و جریانهای تازهای ساختند. با وجود این، فرهادپور بر این عقیده است که بعد از نیما و شاملو شاهد اتفاق تازهای در عرصه شعر معاصر نیستیم و غالب مجموعههای شعری به من شخصی و در جست وجوی حقیقت اگزیستانسیال درونی تقلیل پیدا کرده و پژواک آن شکاف و گسستهای اولیه در «رخدادی» به نام شعر نو کمتر به گوش میرسد. وی در تبارشناسی بحران شعر، ریشه چنین فقدان و بحرانی را در عرصه سیاست و ادبیات جست وجو میکند: هم فاصله گرفتن انقلاب ۱۳۵۷ از سیاست رهاییبخشی خود و هم عدم آشنایی شاعران و منتقدان ما با تجربه تاریخی شعر مدرن و علاوه بر آن جنبه تزیینی و تئاتری پیدا کردن نقد ادبی.

کلیدواژه ها:

شعر ، رخداد ، سوژه ، گسست ، بدیو ، فرهادپور