پاسخ اجزای عملکرد و عملکرد دانه لوبیا چیتی (Phasolus vulgaris L.) به کاربرد خاکی کود پتاسیم–هیومیک و محلول پاشی برگی تحت شرایط کم آبیاری

هدف: این پژوهش با هدف ارزیابی اثر رژیم های تغذیه ای ترکیبی شامل کودهای آلی و معدنی همراه با محلول پاشی برگی بر اجزای عملکرد، عملکرد دانه، زیست توده و شاخص برداشت لوبیا چیتی تحت شرایط تنش کم آبی اجرا شد.روش پژوهش: آزمایش طی دو سال زراعی (۱۴۰۱–۱۴۰۲ و ۱۴۰۲–۱۴۰۳) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی خیرآباد زنجان به صورت کرت های خردشده در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با چهار تکرار انجام گرفت. تیمارها شامل دو سطح تغذیه خاکی (شاهد و مصرف هم زمان ۵۰ کیلوگرم سولفات پتاسیم+ ۲ کیلوگرم هیومیک اسید در هکتار)، چهار سطح محلول پاشی (شاهد یا اسپری آب، نانوکود روی، اسیدآمینه و سیلیکات پتاسیم) و دو سطح آبیاری (کامل با فواصل پنج روزه و تنشی با فواصل نه روزه) بودند.یافته ها: نتایج نشان داد که تنش آبی موجب کاهش معنی دار اجزای زایشی و عملکرد شد، به طوری که تعداد بوته در مترمربع، غلاف در بوته، دانه در غلاف و وزن صددانه به ترتیب ۹/۸، ۱/۹، ۵/۱۰ و ۱/۶ درصد کاهش یافتند. بیش ترین تعداد دانه در غلاف (۹۲/۷ عدد) در آبیاری کامل همراه با سیلیکات پتاسیم و کم ترین مقدار (هفت عدد) در تیمار تنش آبی بدون محلول پاشی ثبت گردید که معادل کاهش ۶۵/۱۱ درصد بود. عملکرد دانه تحت تنش حدود ۲۹ درصد کاهش یافت (از ۳۰۳۸ به ۲۱۵۰ کیلوگرم در هکتار). سیلیکات پتاسیم با میانگین ۲۷۳۳ کیلوگرم در هکتار بالاترین عملکرد را داشت که حدود ۷ درصد بیش تر از سایر تیمارها بود. در مورد شاخص برداشت، آبیاری کامل میانگین ۵۷ درصد و آبیاری تنشی ۴۸ درصد را نشان داد. بیش ترین شاخص برداشت (۵۶ درصد) در نانوکود روی مشاهده شد که بیانگر نقش آن در بازپخش مواد فتوسنتزی به اندام های زایشی است. بیش ترین زیست توده (۳۲/۳۱۶۵ کیلوگرم در هکتار) در آبیاری کامل و سیلیکات پتاسیم به دست آمد که نسبت به تیمارهای نانوکود روی و اسیدآمینه به ترتیب ۱/۶ و ۲/۸ درصد بیش تر بود. حتی بدون تغذیه پایه، سیلیکات پتاسیم موفق به حفظ زیست توده در سطح بالایی (۲۱/۲۷۶۲ کیلوگرم در هکتار) شد.نتیجه ­گیری: به طورکلی، محلول پاشی سیلیکات پتاسیم با بهبود فتوسنتز، افزایش پایداری دیواره سلولی و کاهش پراکسیداسیون لیپیدها توانست اثرات منفی خشکی را تعدیل کرده و موجب ارتقای عملکرد و زیست توده گردد. هم چنین نقش مثبت نانوکود روی در بهبود شاخص برداشت تایید شد. این نتایج می تواند مبنای توسعه راهبردهای تغذیه ای برای افزایش تاب آوری لوبیا چیتی در شرایط اقلیمی ناپایدار باشد.