بررسی اثرات شوک حرارتی، تنش اسمزی و روش های خشک کردن بر قابلیت حیات بذرهای پیش آماده سازی شده گلرنگ در طی زوال

سابقه و هدف: در چند دهه اخیر، پرایمینگ بذر به عنوان یک روش متداول به منظور افزایش سرعت و یکنواختی جوانه زنی در مزرعه، استقرار بهتر گیاهچه ها و عبور سریع تر از شرایط نامساعد محیطی در زمان جوانه زنی و سبز شدن مورد توجه قرار گرفته است. با این وجود، کاهش کیفیت و طول عمر بذرهای پرایم شده، استفاده عملی از این روش را محدود ساخته است. از این رو، در این پژوهش اثر کاربرد برخی از تیمارهای پس از پرایمینگ شامل شوک حرارتی، تنش اسمزی و روش های خشک کردن بر طول عمر بذرهای گلرنگ در طی دوره های مختلف زوال بررسی شد. مواد و روش ها: در این مطالعه از بذرهای رقم زراعی سینا استفاده شد. بذرها ابتدا در آب و نیز محلول سالیسیلیک اسید غوطه ور گشتند و پس از اتمام فاز آب نوشی تحت تیمارهای شوک حرارتی (۵/۱ و ۳ ساعت در دمای ۴۵ درجه سانتی گراد و ۸ ساعت در دمای ۴۰ درجه سانتی گراد)، تنش اسمزی (۵/۱- و ۵/۲- مگاپاسکال به وسیله پلی اتیلن گلایکول) و دو روش خشک کردن آرام و سریع قرار گرفتند. تیمار بدون پرایمینگ نیز به عنوان شاهد درنظر گرفته شد. در نهایت بذرها تحت زوال کنترل شده به مدت ۰، ۲، ۴ و ۶ روز قرار گرفتند. یافته ها: نتایج نشان داد که با افزایش طول دوره زوال قابلیت جوانه زنی و رشد گیاهچه کاهش یافت و در تیمار ۶ روز زوال مرگ کامل بذرها رخ داد. شدت کاهش کیفیت بذرهای پرایم شده در شرایط اعمال شوک حرارتی و تنش اسمزی پس از پرایمینگ همواره بیشتر از بذرهای شاهد بود. با این وجود شوک حرارتی به مدت ۸ ساعت منجر به بهبود کیفیت بذرهای پرایم شده در مقایسه با زمان های کمتر شوک حرارتی شد. عدم استفاده از شوک حرارتی و تنش اسمزی و تنها اعمال تیمارهای خشک کردن پس از پرایمینگ منجر به حفظ و حتی افزایش قابلیت جوانه زنی و رشد گیاهچه بذرهای پرایم شده نسبت به بذرهای بدون پرایم در سطوح مختلف زوال شد. هر دو روش خشک کردن باعث بهبود قابلیت جوانه زنی و رشد گیاهچه بذرهای پرایم شده شدند، به طوری که قابلیت جوانه زنی و رشد گیاهچه بذرهای پرایم شده یا بیشتر از بذرهای بدون پرایم بود. عدم استفاده از شوک حرارتی و تنش اسمزی و تنها اعمال تیمارهای خشک کردن پس از پرایمینگ منجر به حفظ و حتی افزایش قابلیت جوانه زنی و رشد گیاهچه بذرهای پرایم شده نسبت به بذرهای بدون پرایم در سطوح مختلف زوال شد. هر دو روش خشک کردن باعث بهبود قابلیت جوانه زنی و رشد گیاهچه بذرهای پرایم شده شدند، به طوری که قابلیت جوانه زنی و رشد گیاهچه بذرهای پرایم شده یا بیشتر از بذرهای بدون پرایم بود.نتیجه گیری: به طور کلی توصیه می شود که به منظور حفظ و یا افزایش طول عمر بذرهای پرایم شده گلرنگ در طی پرایمینگ و پس از اتمام دوره آب نوشی، بذرها با روش مناسب خشک شوند.

کلیدواژه ها:

واژه های کلیدی: تیمارهای بهبود بذر ، انبارداری ، زوال کنترل شده ، طول عمر بذر