ارزیابی مقاومت هیبریدهای جدید چغندرقند نسبت به نماتد سیستی در مناطق آلوده

نماتد سیستی چغندرقند یکی از عوامل مهم محدود کننده تولید چغندرقند در کشور و سایر نقاط جهان است. بهترین و موثرترین روش مبارزه، استفاده از ارقام و هیبریدهای مقاوم می باشد. این نماتد در سطح جهانی پراکنده است و عمدتا در آب وهوای معتدل ، مدیترانه ای و نیمه گرمسیری یافت می شود، بطوریکه در مناطق عمده کشت چغندرقند در بیش از ۸۷ کشور یافت و شناسایی شده است. هدف از انجام تحقیق حاضر تعیین عملکرد هیبریدهای خارجی دریافت شده، در مناطق آلوده به نماتد سیستی و انتخاب هیبرید یا هیبریدهای مقاوم به این نماتد و عملکرد بالا برای آزمایشات VCU آتی و نهایتا معرفی آن ها برای کشت در مناطق آلوده کشور می باشد. به منظور ارزیابی مقاومت به نماتد سیستی هیبریدهای جدید چغندرقند شرکت سینجنتا، پروژه ای به سفارش شرکت مذکور به صورت یک آزمایش در سه منطقه در استانهای خراسان رضوی(مشهد، ایستگاه طرق)، فارس(ایستگاه زرقان) و آذربایجان غربی (خوی، روستای پکاچیک) هر آزمایش به تعداد ۱۶ ژنوتیپ (۱۱ هیبرید متعلق به شرکت مذکور و دو شماره حساس به همراه سه رقم تجارتی به عنوان شاهد مقاوم به نماتدسیستی) در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با چهار تکرار در مزارع آلوده به نماتد سیستی چغندرقند به اجرا درآمد. پس از نمونه برداری و ثبت اطلاعات در برنامه Excel نسبت به تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار آماری SAS ۹.۱ اقدام شد. با توجه به اینکه این پژوهش در چند منطقه اجرا گردیده بود لذا قبل از تجزیه مرکب، اقدام به انجام آزمون یکنواختی واریانس ها از طریق آزمون بارتلت گردید. نتیجه این آزمون نشان داد واریانس خطاهای آزمایشی برای برخی صفات یکنواخت هستند، بنابراین اقدام به تجزیه مرکب صفات گردید. جهت مقایسه میانگین صفات نیز از آزمون دانکن در سطح احتمال پنج درصد استفاده گردید. پس از برداشت آزمایشات، خصوصیات کمی و کیفی هر یک از ژنوتیپ ها مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. آزمون بارتلت برای تست یکنواختی واریانس خطای سه آزمایش انجام شد. کای اسکوئر صفات عیارقند، عملکرد شکر سفید و سدیم ریشه معنی دار نبود و برای تجزیه واریانس مرکب استفاده شدند. در تجزیه واریانس مرکب، اثرمتقابل ژنوتیپ در مکان برای صفات مذکور معنی دار شد. بنابراین، امکان مقایسه میانگین اثرات اصلی مکان و ژنوتیپ نبود و فقط در داخل هر منطقه ژنوتیپ ها با یکدیگر مقایسه میانگین شدند. بدین ترتیب مشخص شد در هر سه منطقه مشهد، زرقان و خوی، هیبرید F-۲۱۱۱۹ به ترتیب با عملکرد شکر سفید ۶۳/۱۰ تن در هکتار، ۵۴/۶ تن در هکتار و ۰۷/۶ تن در هکتار برترین هیبرید آزمایشی بوده و سازگاری خوبی در سه منطقه داشته است.البته برای تائید برتری هیبرید منتخب از این تحقیق، پیشنهاد می گردد در آزمایش های تعیین ارزش زراعی آتی کشت شده و پایداری عملکرد قند سفید آن نیز به اثبات برسد

کلیدواژه ها:

چغندرقند ، ارقام مقاوم ، نماتد سیستی چغندرقند ، هیبرید