تاثیر تعارض ارزش های تربیتی خانواده و مدرسه بر انگیزش پیشرفت و مشارکت تحصیلی دانش آموزان: یک پژوهش کیفی تفسیری

وجود هماهنگی میان ارزش های تربیتی نهادهای اصلی پرورش کودک - خانواده و مدرسه - نقش اساسی در شکل گیری انگیزش پیشرفت و مشارکت تحصیلی دانش آموزان دارد اما هنگامی که میان انتظارات، ارزش ها و شیوه های تربیتی این دو نهاد ناسازگاری ایجاد شود دانش آموز در معرض پیام های متعارض قرار می گیرد که می تواند به سردرگمی، فشار روانی، افت انگیزش و کاهش مشارکت در فعالیت های آموزشی منجر شود. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی تفسیری و با استفاده از روش نظریه داده بنیاد انجام شد تا تجربه زیسته دانش آموزان، والدین و معلمان از تعارض ارزش های تربیتی و اثرات آن بر انگیزش و مشارکت تحصیلی تبیین گردد. مشارکت کنندگان شامل ۲۵ نفر (۱۰ دانش آموز، ۸ والد و ۷ معلم) از مدارس متوسطه شهر اهواز بودند که به صورت هدفمند و نظری انتخاب شدند. داده ها با ۲۹ مصاحبه نیمه ساختار یافته گردآوری و با کدگذاری سه مرحله ای تحلیل شدند. یافته ها نشان داد «تعارض ارزش های تربیتی» در سه سطح رخ می دهد؛ تعارض در ارزش های کلان، تعارض در انتظارات تربیتی روزمره و تعارض در سبک های تعامل با دانش آموزان. تحلیل داده ها نشان داد که این تعارض ها موجب بروز پدیده محوری «اختلال انسجام تربیتی» شده و پیامدهایی چون کاهش انگیزش پیشرفت، افت مشارکت رفتاری و شناختی، اضطراب تحصیلی، تنش در روابط خانه-مدرسه و تضعیف کارآمدی تحصیلی دارد. مدل نهایی پژوهش فرایند این تاثیر را در قالب یک الگوی مفهومی ترسیم می کند.

کلیدواژه ها:

تعارض ارزش ها ، خانواده ، مدرسه ، انگیزش ، پیشرفت ، مشارکت ، تحصیلی ، نظریه داده بنیاد ، رویکرد کیفی