معنای «رفتار مطلوب» از نگاه والدین و معلمان مطالعهای کیفی بر پایه اصول رفتارگرایی تربیتی

پژوهش حاضر با هدف کشف و توصیف معنای «رفتار مطلوب» از نگاه والدین و معلمان شهر قائم شهر و با رویکرد رفتارگرایی تربیتی به شیوه کیفی و با راهبرد نظریه زمینهای انجام شد. نمونه گیری هدفمند و سپس نظری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و در مجموع با ۲۸ نفر (۱۴ والد و ۱۴ معلم) مصاحبه عمیق نیمه ساختار یافته صورت گرفت. تحلیل داده ها به صورت همزمان با جمع آوری و در سه مرحله ی کدگذاری، بازمحوری و انتخابی انجام شد. مقوله محوری پژوهش تعارض معنایی پنهان در تعریف رفتار مطلوب شکاف بین خانه ی اخلاق محور و مدرسه ی انضباط محور استخراج شد. والدین رفتار مطلوب را عمدتا در ابعاد «احترام به بزرگ تر»، «انجام فرایض دینی»، «کمک به خانواده و کنترل هیجان» و معلمان آن را در ابعاد «رعایت نظم کلاسی»، «انجام تکالیف»، «مشارکت فعال و پیروی از قوانین مدرسه» معنا می کردند. این تفاوت معنایی به سردرگمی کودکان، خنثی سازی تقویت کننده ها و کاهش اثربخشی تربیت مشترک منجر می شد. تا زمانی که والدین و معلمان بر سر یک تعریف مشترک و هماهنگ از رفتار مطلوب به توافق نرسند، مداخلات رفتارگرایانه ی جداگانه در خانه و مدرسه اثربخشی محدودی خواهد داشت. نتایج پژوهش ضرورت طراحی برنامه های آموزش مشترک والدین-معلمان و تدوین جدول تقویت یکپارچه ی خانه-مدرسه را نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

رفتار مطلوب ، والدین ، معلمان ، رفتارگرایی تربیتی