تحلیل چالشهای اخلاقی هوش مصنوعی در نظام آموزش و پرورش ایران مطالعه کیفی با رویکرد تحلیل مضمون

با گسترش سریع فناوری هوش مصنوعی در نظام های آموزشی جهانی، شناسایی و تحلیل چالش های اخلاقی ناشی از آن در بافت فرهنگی ایران به عنوان یک ضرورت پژوهشی مطرح شده است. این پژوهش به تحلیل عمقی چالش های اخلاقی هوش مصنوعی در مدارس ایران می پردازد. روش این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت کنندگان شامل ۲۰ نفر از متخصصان برنامه ریزی درسی، معلمان با سابقه و مدیران مدارس بودند که با روش نمونه گیری هدفمند و معیار اشباع نظری انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختار یافته عمیق گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون براون و کلارک (۲۰۰۶) تحلیل شدند. یافته ها تحلیل داده ها منجر به شناسایی ۵ مضمون اصلی و ۱۵ زیرمضمون شد. مضامین اصلی شامل: (۱) تهدید حریم خصوصی و امنیت داده های دانش آموزان، (۲) سوگیری الگوریتمی و تبعیض سیستماتیک، (۳) کمرنگ شدن نقش انسان گرایانه معلم، (۴) فقدان شفافیت و پاسخگویی در تصمیم گیری های خودکار و (۵) تشدید شکاف دیجیتالی و نابرابری آموزشی. نتیجه گیری: هوش مصنوعی در آموزش ایران با چالش های اخلاقی متعددی روبروست که نیازمند تدوین چارچوب اخلاقی بومی، ارتقای سواد دیجیتال ذی نفعان و ایجاد سازوکارهای نظارتی مناسب است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، اخلاق ، آموزشی ، چالش های اخلاقی ، برنامه ریزی درسی ، تحلیل مضمون