بررسی فرسودگی تحصیلی و راهکارهای مقابله با آن

فرسودگی تحصیلی به عنوان یکی از چالش های اصلی نظام آموزشی معاصر، حالتی از خستگی عاطفی، بدبینی نسبت به یادگیری و کاهش کارآمدی تحصیلی است که بر عملکرد و بهزیستی دانش آموزان و دانشجویان تاثیر منفی می گذارد. این مقاله مروری با هدف بررسی عوامل زمینه ساز فرسودگی تحصیلی و راهکارهای مقابله ای موثر در بستر برنامه ریزی آموزشی ایران تدوین شده است. روش شناسی پژوهش از نوع مروری-کتابخانه ای با تحلیل نظام مند ۳۸ مقاله علمی-پژوهشی (۲۲ منبع فارسی و منبع انگلیسی) از سال های ۱۴۰۰-۱۴۰۴ (۲۰۲۱-۲۰۲۵) در پایگاه های Scopus، SID، MagIran و PubMed است. یافته ها حاکی از آن است که عوامل چندبعدی شامل فشارهای درسی مداوم، کمبود حمایت اجتماعی و اثرات پساکرونایی شیوع فرسودگی را به ۵۰-۲۵ درصد در دانش آموزان ایرانی رسانده است. راهکارهای موثر شناسایی شده شامل مداخلات مهارتی (ذهن آگاهی، هوش هیجانی)، برنامه ریزی درسی تاب آور محور و حمایت های اجتماعی مدرسه ای است که نرخ فرسودگی را تا ۳۰ درصد کاهش می دهد. نتیجه گیری: فرسودگی تحصیلی پدیده ای قابل پیشگیری از طریق ادغام مداخلات دیجیتال بومی (مانند اپلیکیشن های ACT) در برنامه های درسی ملی است. پیشنهاد طراحی برنامه تاب آوری دیجیتال آموزشی با غربالگری زودهنگام توسط معلمان و آموزش مهارت های مقابله ای که سیاست گذاران آموزشی را به بازنگری برنامه های درسی ملزم می سازد. این رویکرد نه تنها عملکرد تحصیلی را ارتقا می بخشد، بلکه بهزیستی روانی نسل آینده را تضمین می کند.

کلیدواژه ها:

فرسودگی تحصیلی ، فشارهای درسی ، حمایت اجتماعی ، ذهن آگاهی ، تاب آوری دیجیتال