مدیریت سرمایه فکری و بهره وری علمی در گروهای آموزشی

سرمایه فکری به عنوان مجموعه ای از دارایی های نامشهود شامل دانش، تجربه، مهارت، خلاقیت، روابط سازمانی و فرهنگ یادگیری، امروزه به موثرترین عامل مزیت رقابتی و ارتقای بهره وری در نهادهای علمی و پژوهشی تبدیل شده است. در این میان، گروه های آموزشی به عنوان واحدهای بنیادین ساختار دانشگاه، نقشی محوری در تولید، اشاعه و کاربست دانش ایفا می کنند. با این حال، مدیریت ناکارآمد سرمایه فکری در این گروه ها، منجر به پدیده ای به نام «فرسایش دانش» و کاهش چشمگیر بهره وری علمی می گردد. مقاله حاضر با هدف تدوین یک چارچوب نظری-کاربردی برای پیوند میان مدیریت سرمایه فکری و بهره وری علمی در گروه های آموزشی نگاشته شده است. پرسش اصلی این است که چگونه اجزای سه گانه سرمایه فکری (انسانی، ساختاری و رابطه ای) می توانند به طور نظام مند بر شاخص هایی همچون تعداد انتشارات علمی، میزان استنادات، موفقیت در کسب گرنت های پژوهشی، کیفیت پایان نامه ها و اثربخشی تعاملات علمی تاثیر بگذارند. روش پژوهش در این مقاله، از نوع مروری نظام مند و تحلیلی-توصیفی با بهره گیری از مطالعات کتابخانه ای و اسناد بالادستی علم و فناوری در ایران و جهان است. یافته های نظری نشان می دهد که گروه های آموزشی موفق، سرمایه انسانی را از طریق جذب، نگهداری و توانمندسازی اعضای هیئت علمی متخصص مدیریت می کنند؛ سرمایه ساختاری را با ایجاد فرآیندهای شفاف، نظام ارزیابی عادلانه، بانک های دانش محلی و بسترهای اشتراک دانش درون گروهی شکل می دهند؛ و سرمایه رابطه ای را از طریق شبکه سازی ملی و بین المللی، تعامل با صنعت و نهادهای اجرایی، و برندسازی علمی گروه توسعه می دهند.

کلیدواژه ها:

مدیریت سرمایه فکری ، بهره وری علمی ، گروه های آموزشی ، سرمایه انسانی ، سرمایه ساختاری ، سرمایه رابطه ای ، مدیریت دانش دانشگاهی