مدلسازی ساختار جبری اهداف سند تحول بنیادین آموزش و پرورش با استفاده از نظریه رسته ها

مقدمه و هدف: سند تحول بنیادین آموزش و پرورش ایران، مجموعه ای از اهداف کلان را در قالب ساحت های ششگانه تعریف کرده است. با این حال، ساختار درونی این اهداف و روابط منطقی میان آنها، اغلب به صورت خطی تفسیر می شود. نظریه رسته ها به عنوان یکی از انتزاعی ترین شاخه های ریاضیات مدرن، ابزارهای مفهومی مناسبی برای مدلسازی چنین ساختارهای پیچیده ای فراهم می کند. هدف این پژوهش، ارائه یک مدل جبری از اهداف سند تحول بنیادین با استفاده از مفاهیم نظریه رسته ها است.روش شناسی: این پژوهش از نوع بنیادی-نظری با رویکرد تحلیلی-استنتاجی است. با استفاده از روش مدلسازی ریاضی و بر اساس اصول نظریه رسته ها (به ویژه مفاهیم رسته، شیء، تابع، تابع گون و حد)، ساختار جبری اهداف سند تحلیل و مدلسازی شده است. مدلسازی در شش مرحله شامل: (۱) تعریف رسته ساحت ها، (۲) شناسایی روابط میان اهداف خرد، (۳) ساخت تابع گون های تحولی، (۴) محاسبه حدها و هم حدها، (۵) نمایش ماتریسی و تحلیل کمی، و (۶) اعتباربخشی مدل انجام شد. جامعه آماری شامل ۴۳ هدف کلان مندرج در سند تحول بنیادین بود.یافته ها: یافته ها نشان می دهد که می توان اهداف سند تحول را به عنوان اشیاء یک رسته در نظر گرفت که روابط علی و وابستگی میان آنها به عنوان تابع ها تعریف می شوند. این مدلسازی منجر به شناسایی سه ساختار کلان شد: (۱) رسته ساحت ها با روابط هم ارزی و ترسیمی که قوی ترین رابطه میان ساحت علمی و اقتصادی (۸۷ درصد) و ضعیف ترین رابطه میان ساحت زیستی و سیاسی (۱۸ درصد) است. (۲) تابع گون های تحولی که نگاشت میان اهداف کلان و عملیاتی را نشان می دهند؛ این تحلیل یک شکاف اجرایی را آشکار کرد که در آن ۱۲ درصد از اهداف کلان به هیچ هدف عملیاتی مشخصی نگاشت نمی شوند. (۳) حدهای پروژه ای که نقاط اشتراک میان ساحت ها را مشخص می کنند؛ سه حد اصلی شامل «انسان تمام ساحتی»، «تفکر انتقادی و خلاق» و «شهروند مسئول و متعهد» شناسایی شدند.نتیجه گیری: نظریه رسته ها ابزاری قدرتمند برای تحلیل و مدلسازی ساختار جبری اهداف پیچیده آموزشی است. مدل ارائه شده می تواند به برنامه ریزان درسی کمک کند تا روابط پنهان میان اهداف را شناسایی کرده، توالی منطقی آنها را تعیین کنند و از موازی کاری و ناهماهنگی در اجرا جلوگیری نمایند. تمرکز بر سه حد پروژه ای شناسایی شده می تواند به عنوان یک استراتژی اولویت بندی برای سرمایه گذاری محدود منابع عمل کند.

کلیدواژه ها:

نظریه رسته ها ، سند تحول بنیادین آموزش و پرورش ، مدلسازی جبری ، ساختار اهداف ، تابع ، حد ، رسته ساحت ها