بررسی اثر تحریم بر ناترازی انرژی در کشور ایران

در سال های اخیر، ناترازی انرژی به یکی از چالش های اساسی اقتصاد ایران تبدیل شده است. این ناترازی علاوه بر مختل کردن عملکرد بخش انرژی، باعث کاهش بهره وری، کاهش صادرات و کاهش رشد اقتصادی شده است. این پژوهش به بررسی ریشه های ناترازی انرژی در ایران می پردازد و نقش تحریم ها و ساختارهای داخلی را در ایجاد این چالش تحلیل می کند. به دلیل پیچیدگی روابط علی و بازخوردی میان متغیرها، در این پژوهش از روش پویایی شناسی سیستم ها برای مدل سازی و تحلیل مسئله استفاده شده است. مدل ارائه شده، ساختار عرضه و تقاضای انرژی کشور را از سال ۱۳۶۰ تا ۱۴۲۰ بازنمایی کرده و اثر تحریم را مورد بررسی قرار می دهد. نتایج مدل پایه نشان می دهد که از سال ۱۳۹۴ کشور وارد فاز ناترازی شده و در صورت ادامه روند کنونی، این ناترازی تا سال ۱۴۲۰ به ۵۶ درصد می رسد. یافته ها به وضوح نشان می دهند که تحریم ها اگرچه عاملی تشدیدکننده هستند، اما علت اصلی محسوب نمی شوند. حتی در سناریوی حذف کامل تحریم ها، ناترازی انرژی با تاخیر رخ می دهد که گواهی روشن بر ساختاری و درون زا بودن این مسئله است.

کلیدواژه ها:

ناترازی انرژی ، تحریم ، مدلسازی دینامیکی سیستم ها