بررسی چالش های منابع آب مشترک بین کشورهای اسلامی و راهکارهای مدیریت یکپارچه برای تقویت همکاری های اقتصادی

منابع آب مشترک در جهان اسلام به عنوان یکی از چالش برانگیزترین مسائل قرن حاضر مطرح است. این پژوهش توصیفی-تحلیلی با استناد به منابع معتبر علمی و دینی، به بررسی نظام مند چالش های مدیریت منابع آب فرامرزی در کشورهای اسلامی می پردازد. یافته ها نشان می دهد ۶۳٪ از مرزهای کشورهای اسلامی را منابع آبی مشترک تشکیل می دهد و ۸۵٪ از مساحت این کشورها در مناطق خشک و نیمه خشک قرار دارد. مطالعه موردی پنج حوضه آبی مهم (نیل، دجله و فرات، هیرمند، ارس و سند) نشان می دهد که اختلافات آبی در سال ۲۰۲۲ منجر به کاهش ۱۲٪ تولید ناخالص داخلی کشاورزی، از بین رفتن ۲۵۰ هزار شغل و مهاجرت ۱.۵ میلیون نفر شده است (بانک جهانی، ۲۰۲۳). این پژوهش با استناد به ۱۸ آیه قرآنی و ۱۲ روایت معتبر از منابع شیعه و سنی، الگوی «حکمرانی اسلامی آب» را پیشنهاد می دهد که بر سه پایه استوار است: عدالت در توزیع، مشارکت در مدیریت و توسعه پایدار. نتایج نشان می دهد اجرای این الگو می تواند تا سال ۲۰۳۰ زمینه ایجاد ۲ میلیون شغل مستقیم، افزایش ۳۰٪ تجارت منطقه ای و تولید ۱۵ هزار مگاوات انرژی پاک را فراهم کند.

کلیدواژه ها:

water governance ، transboundary cooperation ، integrated management ، resilient economy ، Islamic world ، منابع آب مشترک در جهان اسلام ، چالش ها ، راهکارهای مدیریت یکپارچه برای همکاری های اقتصادی