الگوی اخلاق مدار در فرماندهی نظامی پیامبر اسلام: واکاوی تطبیقی اصول رفتاری در غزوات صدر اسلام

سیره جنگی پیامبر اسلام (ص) یکی از ابعاد کمتر پرداخت شده اما بنیادین در تحلیل های تاریخی و اخلاقی از صدر اسلام است. برخلاف تصور رایج از جنگ به مثابه پدیده ای خشن و فاقد اصول انسانی، بررسی غزوات پیامبر نشان می دهد که مدیریت نظامی ایشان متکی بر چارچوبی اخلاق مدار و انسانی بوده است. این پژوهش با روش تحلیلی توصیفی و با بهره گیری از منابع تاریخی اولیه همچون سیره ابن هشام، طبری و آثار حدیثی معتبر، به واکاوی اصول رفتاری حاکم بر جنگ های صدر اسلام می پردازد؛ اصولی چون رعایت حقوق غیرنظامیان، ممنوعیت مثله کردن، دعوت پیشینی به صلح، و التزام به عدالت حتی در شرایط جنگی. در ادامه، این مولفه ها به صورت تطبیقی با برخی مکاتب اخلاقی جنگ در تمدن های هم دوره و اندیشه های مدرن (همچون نظریه جنگ عادلانه) مقایسه می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که الگوی فرماندهی پیامبر اسلام (ص) نه تنها واجد بنیادهای اخلاقی منسجم است، بلکه قابلیت الگوسازی برای اخلاق جنگ در عصر معاصر را نیز دارد. این مطالعه بر اهمیت بازخوانی سیره نبوی در عرصه های راهبردی و امنیتی تاکید می ورزد و ظرفیت آن را برای گفتمان سازی در حوزه اخلاق جنگ و صلح برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

غزوات ، اخلاق ، فرماندهی نظامی ، نظامی