نقش توحید اجتماعی در بازسازی هویت تمدنی مسلمانان؛ رهیافت شهروند تمدن اسلامی

جهان اسلام در عصر حاضر با بحران عمیق هویت تمدنی مواجه است؛ بحرانی که در قالب تفرقه، ضعف ساختاری و گسست از آرمان های اصیل اسلامی نمود یافته است. این چالش، ریشه در تقلیل تدریجی مفهوم توحید از یک اصل اجتماعی و تمدنی در صدر اسلام، به ساحت های نظری و کلامی دارد که به کمرنگ شدن بنیان های اجتماعی توحید انجامیده است. این پژوهش با هدف واکاوی رویکرد اجتماعی از توحید در بازسازی هویت امت اسلامی در برابر گفتمان های غیرتوحیدی، از طریق تربیت «شهروند تمدن اسلامی» و ارائه چارچوبی عملی در قالب «میثاق نامه شهروندی»، به رشته تحریر درآمده است. روش تحقیق این پژوهش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد استنتاجی از متون اسلامی و آراء متفکران معاصر است. یافته های کلیدی پژوهش نشان می دهد که توحید اجتماعی، فراتر از یک اصل کلامی، مبنای اصلی برای ایجاد همبستگی و عدالت اجتماعی، مسئولیت پذیری متقابل و به ویژه وحدت امت اسلامی است. از این رو «میثاق نامه شهروندی تمدن اسلامی» می کوشد تا با تکیه بر آموزه های توحیدی، هویت فردی و اجتماعی مسلمانان را احیا کرده و در راستای ساخت تمدن نوین اسلامی قرار دهد. در این راستا، اصول محوری میثاق نامه، شامل اصول نظری و عملی است. اصول نظری شامل اصل توحیدگرایی، اصول کرامت انسانی، عدالت به مثابه تنظیم کننده روابط اجتماعی و اصل برادری و اخوت و اصول عملی دربرگیرنده سبک زندگی توحیدی، تلاش برای علم و پیشرفت، مبارزه با ظلم و فساد و همزیستی مسالمت آمیز است.

کلیدواژه ها:

توحید اجتماعی ، هویت تمدنی ، شهروند تمدن اسلامی ، میثاق نامه شهروندی ، وحدت اسلامی