واکاوی نقش و اعتبار ادله مبتنی بر هوش مصنوعی در کشف و اثبات جرم قتل

پیشرفت هوش مصنوعی موجب ورود گونه ای نوین از ادله به فرآیند کشف و اثبات جرم قتل شده است؛ ادله ای که با تکیه بر تحلیل داده های گسترده، شناسایی الگوهای رفتاری و پردازش شواهد پیچیده، کارآیی نظام عدالت کیفری را افزایش داده است. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی نقش، ماهیت و اعتبار ادله مبتنی بر هوش مصنوعی در حقوق کیفری ایران و ارزیابی امکان پذیرش آن ها با توجه به اصول دادرسی منصفانه و موازین حقوق بشر است. روش تحقیق، توصیفی–تحلیلی با رویکرد تطبیقی بوده و داده ها از منابع کتابخانه ای، قوانین، رویه های قضایی و مطالعات تطبیقی نظام های کامن لا و رومی–ژرمنی استخراج شده اند. نتایج پژوهش نشان داد که ادله هوش مصنوعی، به دلیل ماهیت احتمالاتی و خطر خطاهای الگوریتمی، فاقد توان جایگزینی ادله سنتی در اثبات جرم قتل هستند و تنها توانسته در قالب قرائن علمی و در چارچوب علم قاضی مورد استفاده قرار گیرند. همچنین، فقدان شفافیت الگوریتمی و ابهام در مسئولیت ناشی از خطاها، مهم ترین چالش های حقوق بشری این ادله به شمار رفته است. نوآوری پژوهش در ارائه تحلیلی یکپارچه از امکان سنجی فقهی–حقوقی ادله هوش مصنوعی در جرم قتل، همراه با استخراج الگوی تلفیقی متناسب با ساختار حقوق کیفری ایران است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، ادله اثبات دعوا ، جرم قتل ، علم قاضی ، حقوق کیفری تطبیقی