تبیین نقش سوگیری های رفتاری سرمایه گذاران در تصمیم گیری های سرمایه گذاری شرکت ها: طراحی و آزمون مدل رگرسیونی مبتنی بر داده های پرسشنامه ای

در ادبیات مالی سنتی، فرض بر آن است که سرمایه گذاران تصمیم های عقلایی و مبتنی بر حداکثرسازی سود اتخاذ می کنند؛ اما شواهد تجربی نشان داده اند که هیجانات، باورها و خطاهای شناختی نقش تعیین کننده ای در رفتار مالی افراد دارند. در چارچوب مالی رفتاری، این خطاها به عنوان «سوگیری های رفتاری» شناخته می شوند که موجب انحراف از تصمیم گیری بهینه می گردند. از آنجا که مدیران مالی نیز در معرض این سوگیری ها هستند، بررسی اثر آن ها بر تصمیم های سرمایه گذاری شرکتی اهمیت بالایی دارد. هدف پژوهش حاضر، تبیین اثر سوگیری های رفتاری شامل اعتماد به نفس بیش ازحد، رفتار گله ای، زیان گریزی، دسترس پذیری و نمایندگی بر تصمیم گیری های سرمایه گذاری شرکت های پذیرفته شده در بورس تهران و طراحی و آزمون یک مدل رگرسیونی تجربی بر اساس داده های پرسشنامه ای است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ اجرا، توصیفی–همبستگی است. جامعه آماری شامل مدیران مالی و تحلیلگران شرکت های بورسی در سال ۱۴۰۳ می باشد. نمونه گیری با روش تصادفی طبقه ای انجام شد و داده ها از ۳۸۶ پرسشنامه معتبر با مقیاس پنج درجه ای لیکرت گردآوری گردید. تحلیل داده ها با نرم افزارهای SPSS و SmartPLS صورت گرفت و برای آزمون فرضیه ها از مدل رگرسیون چندمتغیره استفاده شد. نتایج نشان داد سه سوگیری رفتاری یعنی رفتار گله ای (β=۰.۳۱۲)، اعتماد به نفس بیش ازحد (β=۰.۲۶۴) و زیان گریزی (β=۰.۱۴۱) اثر مثبت و معناداری بر تصمیم گیری سرمایه گذاری شرکت ها دارند، در حالی که دسترس پذیری و نمایندگی فاقد اثر معنی دار بودند. مقدار تعیین مدل رگرسیونی (R²=۰.۵۸) بیانگر کفایت قابل قبول در تبیین تغییرات تصمیم گیری سرمایه گذاری شرکتی است. پژوهش حاضر نشان داد مدیران شرکت ها نیز همانند سرمایه گذاران فردی در معرض سوگیری های رفتاری قرار دارند و تصمیم های مالی سازمانی همواره عقلانی نیستند. پیشنهاد می شود با ارتقاء سواد مالی رفتاری، تشکیل کمیته های تصمیم گیری داده محور و طراحی سازوکارهای نظارتی، اثرات مخرب این سوگیری ها تعدیل گردد. این مطالعه با تلفیق نظریه های مالی رفتاری و شواهد میدانی از شرکت های بورس، تصویری روشن از نقش ذهنیت انسانی در جهت گیری سرمایه گذاری سازمانی در بازار سرمایه ایران ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

سوگیری های رفتاری ، تصمیم گیری سرمایه گذاری ، رفتار گله ای ، اعتماد به نفس بیش ازحد ، زیان گریزی