نقد روانشناسانه رفتار برخی شخصیت های شاهنامه فردوسی بر پایه نظریه های نوین

شاهنامه ی فردوسی حماسه ی ملی ایران و تاریخ داستانی ایران باستان است که روایتگر حالات روحی، ویژگی های عاطفی و نمایانگر شخصیت فردی و قومی مردم در جریان فرمانروایی پنجاه خاندان شاهنشاهی، از کیومرث نخستین انسان که نخستین شاه است تا یزدگرد که آخرین پادشاه ساسانی است. داستان های شاهنامه گزارشی از حالات روحی، جنگ، شکست، پیروزی، ازدواج، کامیابی و ناکامی ملتی است که قرن ها پیش از تاریخ دوران اساطیری می زیسته اند و با پندار، گفتار و کردارهای خود فرزندانی تربیت کرده اند که با راستی، درستی و سلحشوری پاسداران خانواده و میهن خود باشند. فردوسی در شخصیت پردازی داستان ها کوشیده است رویای فردی و جمعی افراد را در تعیین سرنوشت کشور برجسته کند و منش های اخلاقی و معیارهای رفتار سازمانی را گسترش دهد. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی رفتار برخی شخصیت های شاهنامه را بر پایه نظریه های نوین روانشناسی مورد بررسی قرار داده و به این نتایج دست یافته است که روانشناسی و ادبیات به ویژه شعر، زمینه های مشترک دارند و در شاهنامه، نژاد، گوهر، هنر و خرد شخصیت افراد را شکل می دهند. جنگ یکی از رفتارهایی است که در شکل گیری حماسه تعیین کننده است و از میان انواع نبردها جنگ روانی فرماندهان و پهلوانان در سرنوشت جنگ نقشی اساسی داشته است. بنابر نظریه آدلر برخی زنان منفعل که از پویایی برخوردار نبوده اند موجب فجایع انسانی گردیده و در مقابل زنان خلاق با توانایی های فردی خود، علاقه ی اجتماعی را استحکام بخشیده و سبک زندگی را دگرگون کرده اند.

کلیدواژه ها:

اسطوره ، حماسه ، فردوسی ، شخصیت ، جنگ روانی