تاثیر راهبردهای ایران بر پویایی روابط روسیه و اوکراین پس از جنگ

جنگ روسیه و اوکراین به عنوان یکی از نقاط عطف ژئوپلیتیکی در قرن ۲۱ نه تنها نظم امنیتی اروپا را دگرگون ساخت بلکه به بازتعریف نقش و جایگاه بسیاری از بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای در نظام بین الملل انجامید. ایران به عنوان بازیگری با موقعیت ژئواستراتژیک خاص در موقعیتی قرار گرفت که اتخاذ راهبرد در قبال این بحران می توانست پیامدهای چندوجهی برای سیاست خارجی، مشروعیت بین المللی و موازنه قدرت منطقه ای آن به همراه داشته باشد. برخلاف برخی کشورها که رویکردی بی طرفانه یا میانجی گرانه اتخاذ کردند، ایران با اتخاذ مواضعی همسو با روسیه اعم از حمایت های سیاسی، ارسال پهپادهای نظامی و هم صدایی گفتمانی در نقد غرب، در معادله جنگ تاثیرگذار ظاهر شد. ایران از طریق ارسال پهپادهای شاهد به روسیه، اتخاذ مواضع سیاسی همسو با کرملین در مجامع بین المللی و بهره گیری از گفتمان ضد غربی در رسانه های رسمی، به طور غیرمستقیم بر توازن قوا میان روسیه و اوکراین تاثیر گذاشته است. این اقدامات ضمن تقویت روابط تهران-مسکو، موجب واکنش های تند از سوی اوکراین و متحدان غربی شده و زمینه ساز اعمال تحریم های جدید و افزایش فشارهای دیپلماتیک بر ایران گردیده است. در عین حال ایران تلاش کرده است با حفظ کانال های ارتباطی با کیف، مشارکت در برخی نشست های چندجانبه و تاکید بر راه حل های سیاسی از تبدیل شدن به بازیگری صرفا وابسته به روسیه پرهیز کند. نقش ایران در روابط روسیه و اوکراین پس از جنگ نه تنها بازتابی از منافع ژئوپلیتیکی و امنیتی تهران، بلکه بخشی از راهبرد کلان ایران برای بازتعریف جایگاه خود در نظم نوین جهانی است؛ نظمی که در آن موازنه میان شرق و غرب، نقش بازیگران میانه وزن، وزن و الگوهای جدیدی از ائتلاف سازی و رقابت ژئواستراتژیک در حال شکل گیری است. این مقاله با برجسته سازی نقش ایران در این معادله پیچیده، می کوشد تصویری چندلایه از تعاملات ژئوپلیتیکی پساجنگ ارائه دهد و زمینه ای برای تحلیل های آینده نگر در حوزه سیاست خارجی ایران فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

جنگ روسیه و اوکراین ، راهبردهای ژئوپلیتیکی ، موازنه تهدید ، نظم نوین جهانی