مدل سازی خطر حریق در منابع طبیعی با استفاده از داده های GIS و تجارب آتش نشانی

افزایش فراوانی و شدت حریق در منابع طبیعی طی دهه های اخیر به یکی از مهمترین چالش های زیست محیطی و مدیریتی در بسیاری از کشورها تبدیل شده است. پیچیدگی عوامل موثر بر وقوع و گسترش حریق، از جمله ویژگی های طبیعی شرایط، توپوگرافی، پوشش گیاهی و مداخلات انسانی ضرورت بهره گیری از رویکردهای تحلیلی پیشرفته را بیش از پیش آشکار می سازد. در این میان سیستم های اطلاعات جغرافیایی (GIS) به عنوان ابزاری کارآمد در تلفیق تحلیل و نمایش داده های مکانی نقش مهمی در مدل سازی خطر حریق ایفا می کنند. هدف پژوهش حاضر مدل سازی و پهنه بندی خطر حریق در منابع طبیعی با استفاده از داده های GIS و بهره گیری از تجارب و داده های عملیاتی سازمان آتش نشانی است. بدین منظور مجموعه ای از شاخص های موثر بر خطر حریق شامل عوامل توپوگرافی شیب، ارتفاع و جهت دامنه، ویژگی های پوشش گیاهی، کاربری اراضی، فاصله از راه های دسترسی و سوابق وقوع حریق استخراج و در محیط GIS پردازش شد. همچنین داده های تجربی آتش نشانی شامل موقعیت مکانی حریق ها، زمان وقوع، علت و وسعت آتش سوزی به منظور افزایش دقت مدل مورد استفاده قرار گرفت. پس از استانداردسازی و وزن دهی لایه های اطلاعاتی، مدل نهایی خطر حریق تهیه و نقشه پهنه بندی خطر در سطوح مختلف تولید شد. نتایج پژوهش نشان داد که ترکیب داده های مکانی با تجارب عملی آتش نشانی دقت پیش بینی مناطق پرخطر را به طور قابل توجهی افزایش می دهد و نقش عوامل انسانی و دسترسی را در وقوع حریق برجسته می سازد. یافته های این پژوهش می تواند به عنوان ابزاری کاربردی در برنامه ریزی پیشگیرانه، تخصیص بهینه منابع و بهبود مدیریت حریق در منابع طبیعی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مدل سازی خطر حریق ، منابع طبیعی ، سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) ، پهنه بندی خطر ، داده های مکانی