تدوین یک چارچوب یکپارچه AHP برای ارتقای آیین نامه های لرزه ای ایران با تاکید بر بازیابی سریع عملکرد و تلفیق معیارهای فنی و ارزشی

مدیریت ریسک لرزه ای در ایران عمدتا بر پارادایم ایمنی در حین رویداد متمرکز است و فاقد الزامات عملیاتی برای تاب آوری و بازیابی سریع پس از رویداد می باشد. این شکاف همراه با غفلت از مبانی ارزشی در تخصیص منابع، منجر به اتلاف سرمایه های ملی و تشدید نابرابری های فضایی پس از فاجعه می شود. این پژوهش با هدف پر کردن این دو شکاف به تدوین، وزن دهی و اعتبارسنجی مفهومی یک چارچوب نوین تصمیم گیری چندمعیاره (AHP-FW) می پردازد. چارچوب پیشنهادی شاخص زمان تخمینی بازیابی عملکرد (Estimated Recovery Time - ERT) را به عنوان متغیر کلیدی تاب آوری عملیاتی وارد کرده و آن را با معیارهای ارزشی برگرفته از اصول اسلامی تقدیر (بهینه سازی منابع) و حفظ نعمت تلفیق می نماید. روش تحقیق بر پایه فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و با اتکا بر تلفیق نظام مند ادبیات فنی تحلیل آیین نامه ای و قضاوت مهندسی هدفمند مبتنی بر پانل خبره است. یافته ها نشان می دهد شاخص زمان بازیابی با وزن نهایی ۰/۲۴۱ و درجه اهمیت ساختمان با وزن ۰/۱۹۲ تعیین کننده ترین معیارها هستند. تحلیل حساسیت چند سناریویی تاثیر افزایش سهم معیارهای ارزشی را بر تقویت عدالت توزیعی فضایی و حفظ نعمت انسانی نشان می دهد. بر مبنای این چارچوب پیشنهادات اصلاحی عینی و کاربردی برای تعریف سطح عملکرد قابلیت بازیابی سریع در استاندارد ۲۸۰۰ و الزام به برآورد زمان توقف در نشریه ۳۶۰ ارائه شده است. این مقاله مسیری را برای گذار از رویکرد ایستای فعلی به سوی حکمرانی تاب آوری پویا عادلانه و مبتنی بر حکمت ترسیم می کند.

کلیدواژه ها:

اولویت بندی بهسازی لرزه ای ، زمان بازیابی عملکرد ، استاندارد ۲۸۰۰ ، نشریه ۳۶۰ ، حکمرانی تاب آوری