کمرنگ شدن مهارت های زندگی و ارتباطی در تربیت رسمی مدرسه ای (نمره محوری)

نظام آموزشی رسمی ایران به دلیل تمرکز بیش از حد بر کنکور و تراکم برنامه های درسی از رسالت اصلی خود یعنی پرورش انسان های توانمند برای زندگی فاصله گرفته است. این رویکرد مهارت های حیاتی زندگی (Life Skills) نظیر ارتباط موثر و تفکر نقادانه را که سازمان بهداشت جهانی (WHO) ستون های اصلی توانمندی فردی و اجتماعی می داند به حاشیه رانده است. این پژوهش با استفاده از رویکرد تحلیلی - انتقادی و روش تحلیل اسنادی و مقایسهای محتوای اسناد بالادستی مانند سند تحول بنیادین را با واقعیت های اجرایی مدارس مقایسه می کند. نتایج وجود شکافی جدی میان آرمان های نظری و واقعیت های میدانی را تایید می کند. دلایل اصلی این شکاف ساختار رقابتی کنکور محور، تراکم محتوای درسی و ضعف در توانمندسازی معلم است. پیامد این غفلت تربیت نسلی آسیب پذیر در برابر استرس ها و تعارضات دنیای واقعی است که کارآمدی اجتماعی و شغلی آتی آن ها را به خطر می اندازد. برای حل این نارسایی تغییر رویکرد از نتیجه محور قبولی در (آزمون) به فرایند محور توسعه شایستگی ضروری است. راهکارهای عملی شامل تغییر نقش معلم به مربی و تسهیلگر، ادغام خلاقانه مهارت ها در محتوای درسی و تخصیص زمان و بستر حمایتی اختصاصی در مدرسه است.

کلیدواژه ها:

تفکر نقادانه ، رویکرد شایستگی محور ، مهارت های زندگی ، مهارت های ارتباطی موثر ، نظام آموزشی رسمی ایران