مقایسه ذهنیت فلسفی در دانش آموزان دختر و پسر دوره دوم متوسطه مدارس دولتی منطقه ۵ شهر تهران

این پژوهش با هدف مقایسه ذهنیت فلسفی دانش آموزان دختر و پسر دوره دوم متوسطه انجام شد. از نظر هدف، پژوهشی کاربردی، از نظر نوع داده کمی و از نظر شیوه اجرا و نحوه جمع آوری اطلاعات، پژوهشی علی-مقایسه ای بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دختر و پسر پایه های دهم، یازدهم و دوازدهم مدارس دولتی منطقه ۵ شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود. نمونه گیری به روش تصادفی طبقه ای انجام شد و ۱۹۷ دانش آموز دختر و ۱۷۳ دانش آموز پسر در این پژوهش شرکت کردند. برای سنجش ذهنیت فلسفی از پرسشنامه ذهنیت فلسفی فیلیپ جی اسمیت (۱۹۵۶) استفاده شد که شامل ۴۲ گویه بر اساس مقیاس پنج درجه ای لیکرت بوده و سه بعد جامعیت، تعمق و انعطاف پذیری را می سنجد. پایایی کلی این پرسشنامه با آلفای کرونباخ ۰٫۸۵ محاسبه شد. به دلیل نرمال بودن داده ها از آزمون تی مستقل و نرم افزار SPSS برای تحلیل داده ها استفاده شد. نتایج نشان داد که تفاوت معناداری بین دو گروه دانش آموز دختر و پسر از نظر ذهنیت فلسفی وجود دارد. این تفاوت به گونه ای است که میانگین ذهنیت فلسفی در دانش آموزان دختر (۳۷٫۱۱) بیشتر از دانش آموزان پسر (۱۰۳) بود. تحلیل ابعاد ذهنیت فلسفی نشان داد که دانش آموزان دختر در تمامی ابعاد، به ویژه در مولفه انعطاف پذیری نسبت به دانش آموزان پسر عملکرد بهتری دارند. این یافته ها نشان می دهد که دانش آموزان دختر تمایل بیشتری به تفکر عمیق، تحلیل چندجانبه مسائل و پذیرش دیدگاه های متنوع دارند. با توجه به اهمیت ذهنیت فلسفی در رشد تفکر انتقادی و توانایی حل مساله پیشنهاد می شود که در نظام آموزشی فرصت های بیشتری برای تقویت این مهارت ها در دانش آموزان به ویژه در پسران، فراهم شود. ارتقای توانایی تحلیل، پرورش نگاه جامع به مسائل و افزایش انعطاف پذیری ذهنی، می تواند به بهبود فرآیند یادگیری و تقویت تفکر مستقل در دانش آموزان کمک کند.

کلیدواژه ها:

فلسفه ، ذهنیت ، ذهنیت فلسفی ، دانش آموزان دوره دوم متوسطه