نقش هوش مصنوعی در روابط بین الملل و راهبردهای جمهوری اسلامی ایران: تحلیل فرصت ها و تهدیدها

هوش مصنوعی به عنوان یکی از ارکان انقلاب صنعتی چهارم، در حال دگرگونی ساختارهای سنتی روابط بین الملل است. بر اساس آمارهای بانک جهانی، سرمایه گذاری جهانی در این حوزه از ۱۲.۷۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۵ به ۹۳.۵ میلیارد دلار در ۲۰۲۲ رسیده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از داده های سازمان های بین المللی، به بررسی جامع تاثیرات هوش مصنوعی بر روابط بین الملل می پردازد. یافته ها نشان می دهد ایران با رتبه ۴۸ در شاخص جهانی هوش مصنوعی طبق گزارش موسسه Tortoise در سال ۲۰۲۳ ظرفیت های قابل توجهی دارد، اما با چالش های جدی مانند تحریم های فناوری (کاهش ۶۵ درصدی دسترسی به پردازنده های پیشرفته طبق گزارش مرکز تحقیقات مجلس) مواجه است. مقاله حاضر راهبردهای عملیاتی برای بهره برداری از فرصت ها و کاهش تهدیدات این حوزه را پیشنهاد می دهد. همچنین با استناد به منابع معتبر بین المللی و داخلی، به بررسی جامع نقش هوش مصنوعی در روابط بین الملل با محوریت دیدگاه های راهبردی مقام معظم رهبری می پردازد. یافته ها نشان می دهد بازار جهانی هوش مصنوعی تا ۲۰۳۰ به ۱.۵ تریلیون دلار خواهد رسید، در حالی که سهم ایران با وجود ۳۲۱ استارتاپ فعال و رتبه ۱۱ جهان در تولید مقالات علمی طبق گزارش SCImago ۲۰۲۳، تنها ۰.۳۵٪ از این بازار است. مقاله حاضر با تحلیل بیانات رهبری در ۱۷ سخنرانی مرتبط، راهبردهای کلان ایران را در پنج محور اصلی تدوین نموده است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، فضای سایبر ، روابط بین الملل ، مقام معظم رهبری ، جمهوری اسلامی ایران