بررسی مضامین غنایی در غزلیات سنایی و غزلواره های شکسپیر

با توجه به راه گشایی مطالعات تطبیقی در شناخت بهتر جنبه های مختلف ادبیات در پژوهش حاضر، با انتخاب به مضمون برجسته ی ادبیات غنایی به مقایسه ی تحلیلی ابعاد مختلف مضامین غنایی غزلیات حکیم سنایی و غزلواره های ویلیام شکسپیر، در نمونه های منتخب پژوهش پرداخته شده است. نتایج حاصل از تحلیل یافته ها حاکی از آن است که از بین نه مضمون انتخاب شده (شامل عشق، معشوق، عاشق، فراق، مرگ، طبیعت، دین و مذهب، شکوایه و خمریه سرایی)، هشت موضوع در اشعار دو شاعر مشترک بوده است در حالی که خمریه سرایی تنها در اشعار سنایی و شکوایه سرایی تنها در غزلواره های شکسپیر به چشم می خورد. همچنین تحلیل های کیفی پژوهش موید آن است که عشق در دیدگاه هر دو شاعر، دارای کیفیتی دوگانه است؛ عشق سنایی دوگانهای مجازی، حقیقی و زمینی آسمانی است؛ در حالی که عشق شکسپیر دوگانه ای افلاطونی جسمانی و در هر صورت زمینی است. همچنین معشوق در غزلیات سنایی همواره جلوه ای عاری از خطا دارد، در حالی که معشوق در اشعار شکسپیر آلوده به کژروی ها بوده و بری از عیب نیست. عاشق غزل های سنایی نیز عاشقی است پیوسته مطیع و پذیرا، حال آنکه در غزلواره های شکسپیر صدای اعتراض و حتی تهدید از زبان عاشق شنیده می شود. در تحلیلی کلی، مفاهیم مرتبط به عشق در غزلیات سنایی جلوه ای آسمانی دارند حتی وقتی خطاب به معشوق مذکر زمینی هستند؛ در حالی که این مفاهیم در غزلواره های شکسپیر التهاب زمینی دارند حتی آن هنگام که روی به سوی معشوق افلاطونی خود دارند.

کلیدواژه ها:

ادبیات غنایی ، شعر غنایی ، غزل ، غزلواره (سونت) ، ادبیات تطبیقی