رد پای صادق هدایت در شعر نصرت رحمانی با خوانشی بینامتنی از تاثیر پذیری و دگردیسی جهان بینی

مسئله تاثیر و تاثر در ادبیات معاصر، فارسی، هنگامی اهمیت می یابد که از سطح شباهت های صوری فراتر رفته و به لایه های عمیق جهان بینی و نحوه مواجهه با انسان و رنج او برسد. پژوهش حاضر با تکیه بر رویکرد بینامتنی، رد پای جهان بینی صادق هدایت را در شعر نصرت رحمانی بررسی می کند و می کوشد نشان دهد این تاثیرپذیری نه در قالب تقلید مستقیم بلکه به صورت دگردیسی فکری و زیستی تحقق یافته است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر خوانش بینامتنی است و پیکره تحقیق به صورت هدفمند از داستان سه قطره خون هدایت و سه شعر «بن بست»، «یاد» و «میعاد در لجن» از دفتر میعاد در لجن رحمانی انتخاب شده است. یافته ها نشان می دهد مولفه هایی چون فروبستگی، زبان، اختلال ادراک، سیطره شب، بازگشت وسواسی نشانه ها و تصویر خون در شعر رحمانی بازآفرینی می شود، اما کارکردی اجتماعی تر و زیسته تر می یابد. همچنین روشن می گردد که نیهیلیسم فلسفی روانی هدایت در گذار به شعر رحمانی به نیهیلیسم زیسته و اجتماعی تبدیل می شود و بن بست از سطح ذهن فردی به ساختار جهان و تجربه تاریخی منتقل می گردد. نتیجه آن که نسبت میان دو متن نمونه ای شاخص از انتقال و دگردیسی جهان بینی در ادبیات معاصر فارسی است و استمرار سنت مدرن را نه در تقلید صوری بلکه در بازصورت بندی سازوکارهای ادراک جهان نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

بینامتنیت ، دگردیسی جهان بینی ، صادق هدایت ، نصرت رحمانی ، میعاد در لجن