تحلیل اسطوره ای یادگار زریران بر پایه نظریه بازنمایی اساطیری میرچا الیاده

نظریه ی پدیدارشناسی دینی میرچا الیاده مبتنی بر بازگشت جاودانه به زمانه ی آغازین از طریق تکرار امر قدسی، کارکردی مثال زدنی در تبیین نمادها و آیین های منظومه های حماسی ملل دارد. با این حال در واکاوی متن یادگار زریران به عنوان اثری برجسته به زبان پهلوی - کارکرد این نظریه تاکنون مورد توجه قرار نگرفته است. علی رغم ماهیت تاریخی و پهلوانی این متن، روایت اثر و توصیف سرگذشت شخصیت ها در جریان حوادث ظرفیت والایی جهت تحلیل بر پایه ی بازنمایی اسطوره ای و کشف لایه های پنهان و قدسی در این حماسه ی باستانی دارد. پژوهش حاضر، با آوری جمع اطلاعات با استفاده از منابع کتابخانه ای و با رویکرد تحقیق توصیفی-تحلیلی کارکرد نظریه پدیدارشناسی دینی الیاده در نمادها و آیین های وصف شده در روایت یادگار زریران را مورد بررسی و مطالعه قرار داده است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که هر چند حضور عناصر اساطیری در لایه ی سطحی متن چندان مشهود نیست و بیش از هر چیز با اثری حماسی دینی با شخصیت هایی کمابیش تاریخی روبه رو هستیم، اما کنش های پهلوانان و توصیفات ارائه شده از سرگذشت آنان بازنمایی و بازآفرینی اساطیر زرتشتی را از جنبه های گوناگون بازتاب می دهد. این بازآفرینی در ابعادی چون تجلی نبرد کیهانی آغازین و تکرار جاودانه ی امر قدسی، تجسم کهن الگوهای اساطیری در کالبد شخصیت ها، کارکرد الگوهای رفتاری پهلوانان به مثابه ی آیین های مقدس و نیز تجلی مفهوم مرکزیت مقدس ایران در متن روایت به خوبی قابل بررسی و تحلیل است.

کلیدواژه ها:

میرچا الیاده ، بازنمایی اساطیری ، اسطوره ، بازگشت جاودان ، تکرار امر قدسی ، یادگار زریران