بازتاب اگزیستانسیالیسم و مسائل سیاسی اجتماعی در دفتر شعری باغبان جهنم از شمس لنگرودی

دفتر شعری باغبان جهنم اثر شمس لنگرودی نمونه ای شاخص از شعر معاصر فارسی است که در آن تجربه ی زیسته شاعر در قالب تلفیقی از اندیشه اگزیستانسیالیستی و دغدغه های سیاسی اجتماعی بازتاب می یابد. این پژوهش به بررسی جهان درونی شاعر در افق اگزیستانسیالیسم و جهان بیرونی او در بستر واقعیت های سیاسی و اجتماعی می پردازد. در ساحت اگزیستانسیالیستی، دفتر شعری واجد مضامینی چون تنهایی، پوچی، اضطراب وجودی، آگاهی از مرگ، بی معنایی جهان و گسست انسان از یقین ها و ارزش های تثبیت شده اند. شاعر با زبانی ساده اما عمیق وضعیت انسان معاصر را به مثابه موجودی رهاشده در جهانی متلاشی و سرشار از تناقض به تصویر می کشد که ناگزیر از انتخاب و تحمل پیامدهای آن است. در کنار این جهان درونی، مسائل سیاسی اجتماعی به عنوان زمینه ای موثر در شکل گیری این نگرش وجودی حضور دارند. تجربه ی سرکوب، ناکامی های جمعی، بی عدالتی اجتماعی، اختناق سیاسی و زوال آرمان های اجتماعی به صورت تاثیرگذار در لایه های معنایی شعر نمود یافته و رنج فردی شاعر را به رنجی جمعی پیوند می زند. بدین ترتیب، اگزیستانسیالیسم در «باغبان جهنم» صرفا رویکردی فلسفی یا فردی نیست بلکه واکنشی وجودی به شرایط سیاسی اجتماعی زمانه تلقی می شود.

کلیدواژه ها:

شمس لنگرودی ، باغبان جهنم ، اگزیستانسیالیسم ، مسائل سیاسی اجتماعی ، شعر معاصر فارسی