تحلیل تطبیقی سمبولیسم در مرگ رنگ و صدای پای آب سهراب سپهری

نماد (Symbol) یکی از آرایه های ادبی است که مورد توجه بسیاری از شاعران بوده است. ویژگی بارز سمبل، ابهام، غیر مشروح و غیر مستقیم بودن آن است؛ به این معنا که در زبان، نمادین مراد و مقصود صورت ظاهری کلام نیست بلکه مفهومی است ورای ظاهر و عمیق تر از آن. پژوهش حاضر با هدف تحلیل مولفه های سمبولیستی در دو مجموعه شعر «مرگ رنگ» و «صدای پای آب» از سهراب سپهری انجام شده است. سپهری تا حدودی شاعری سمبولیست و نمادگرا است و همین امر یکی از رازهای پیچیدگی و ابهام شعر اوست. نماد در همه آثار او به چشم می خورد اما در این پژوهش، تمرکز بر دو دفتر «مرگ رنگ» و «صدای پای آب» قرار گرفته است. در مرگ رنگ نمادپردازی او بیشتر در خدمت بیان اضطراب وجودی و گرفتاری انسان در جهان مادی است در حالی که در «صدای پای آب»، این نمادها به اوج سادگی و شهود عرفانی می رسند. در این پژوهش واژگانی چون «قیر شب»، «رخنه»، «سایه»، «دود»، «قو»، «مرغ سراب»، «آتش»، «مار»، «سفید و سیاه»، «آب»، «گل سرخ»، «درخت»، «نیلوفر»، «مرگ» و «زندگی» از جهت نمادین مورد بررسی قرار گرفته اند. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی و بر پایه مفهوم خوانی (Symbolic Reading) نشان می دهد که سپهری با زبان نمادین، پلی میان طبیعت و متافیزیک برقرار می سازد تا از دل رنج به آگاهی و رهایی برسد.

کلیدواژه ها:

سهراب سپهری ، سمبل مرگ ، رنگ ، صدای پای آب ، مفهوم خوانی ، معما