مروری بر نقش طرحواره های ناسازگار اولیه و توانایی ذهنی سازی در تبیین نشانگان اختلال شخصیت خودشیفته

مقاله مروری حاضر به تبیین نقش همزمان طرحواره های ناسازگار اولیه و توانایی ذهنی سازی در شکل گیری و تداوم ویژگی های شخصیتی خودشیفته با تمرکز بر جلوه های بزرگ منش و آسیب پذیر می پردازد. بدین منظور، یافته های نظری و تجربی سال های اخیر در زمینه تجربه های نامطلوب کودکی، الگوهای دلبستگی ناکارآمد و دشواری های تنظیم هیجان مرور و در قالب پیکربندی های طرحواره ای مرتبط با صفات خودشیفته سازماندهی شده است. سپس، شواهد مربوط به نقص در ذهنی سازی و شناخت اجتماعی در خودشیفتگی بررسی می شود تا نشان داده شود چگونه عدم توازن میان تمرکز افراطی بر چشم انداز خود و ناتوانی در در نظر گرفتن دیدگاه دیگران به ناپایداری هویت و روابط بین فردی منجر می گردد. بر پایه این شواهد چارچوبی تلفیقی پیشنهاد می شود که در آن زنجیره ای از تجارب رشدی نامطلوب، شکل گیری طرحواره های ناسازگار و تضعیف ذهنی سازی به بروز تظاهرهای ناهمگون خودشیفتگی در امتداد یک طیف ابعادی می انجامد. در این چارچوب اهمیت توجه به زمینه اجتماعی فرهنگی به ویژه بافت ایرانی در فهم الگوهای استحقاق، آسیب پذیری و شیوه های ابراز خودشیفتگی برجسته می شود. در پایان دلالت های بالینی این مدل برای ارزیابی چندمحوری، فرمول بندی مورد و طراحی مداخلات تلفیقی طرحواره محور و ذهنی سازی محور مطرح و به ضرورت پژوهش های آینده با طرح های طولی و چندروشی در جمعیت های ایرانی تاکید می شود.

کلیدواژه ها:

اختلال شخصیت خودشیفته ، طرحواره های ناسازگار اولیه ، ذهنی سازی ، مداخلات طرحواره محور و ذهنی سازی محور