تقابل «سکونت» و «معیشت»؛ واکاوی چالشهای ساختاری خانواده در عصر دورکاری و آموزش مجازی با رویکرد اسلامی

حریم گسترش سریع آموزش مجازی و دورکاری در بستر زندگی دیجیتال، مرزهایی را که تا پیش از این میان خانه، کار و مدرسه کم رنگ و مبهم بود، به شدت بر هم زده است. این تحول و دگرگونی صرفا به تغییر محل انجام فعالیت ها نیست، بلکه خانواده ها را با چالش های زیادی روبرو کرده است. این وضعیت خانه را با شرایط تازه ای روبرو کرده است شرایطی که پیامدهای آن به فشارهای فردی محدود نمی شود بلکه معنا و وضعیت خانه را تحت تاثیر و دگرگونی قرار داده است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی توصیفی و با تکیه بر چارچوب اسلامی، پیامدهای ورود منطق کار و آموزش مجازی به فضای خانه را بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد که هم زمانی فضای خانه با کار و آموزش، به تدریج مرزهای خصوصی را تضعیف کرده، اقتدار والدین را فرسوده و نظام تربیتی را از الگویی رابطه محور و مبتنی بر تزکیه، به مدلی داده محور و مبتنی بر نظارت تبدیل کرده است. در نتیجه این روند، خانه از نقش آرامش بخش و درونی خود فاصله گرفته و به فضایی نیمه عمومی تبدیل شده است که منطق بازار و فضای آموزشی بر آن غلبه دارد. برخلاف نظریات و دیدگاه های رایج، مسئله اصلی نه کمبود مهارت های فنی، بلکه تعارض بنیادین میان منطق سکون و آرامش خانه در اندیشه اسلامی و منطق کارکردی و نظارت فناوری است. بر این اساس پژوهش با مبتنی بر منابع اسلامی، راهکارهایی را همچون تدوین آداب دیجیتال در خانواده، تنظیم دوباره زمان زندگی روزمره بر اساس اوقات و زمان های نماز و احیای نقش والدین به عنوان مربیان مقیم پیشنهاد دارد.

کلیدواژه ها:

سکونت ، معیشت ، دورکاری ، آموزش مجازی ، خانواده اسلامی