مدیریت حاکمیتی و استراتژیک در ابرپروژه های زیربنایی

هدف این تحقیق بررسی مدیریت حاکمیتی و استراتژیک در ابرپروژه های زیربنایی بوده است. با توجه به افزایش روزافزون سرمایه گذاری ها در ابرپروژه های زیربنایی و پیچیدگی های ذاتی، آنها نیاز به چارچوب های حکمرانی و مدیریت استراتژیک کارآمد بیش از پیش احساس می شود. این مقاله مروری به تحلیل نظام مند ادبیات پنج سال اخیر (۲۰۲۰ ۲۰۲۵) در حوزه حاکمیت و استراتژی در پروژه های زیربنایی عظیم می پردازد. با بررسی ۶۰ مقاله منتخب (۴۰ مقاله خارجی و ۲۰ مقاله داخلی)، روندهای پژوهشی اصلی، شکاف های نظری و عملی و مکانیسم های حاکمیتی موثر شناسایی شدند. نتایج نشان می دهد که مطالعات اخیر عمدتا بر چهار محور اصلی تمرکز دارند: (۱) حکمرانی چندسطحی و تعادل میان مشروعیت، پاسخ گویی و کارایی، (۲) همراستایی استراتژیک و پورتفولیو در سطح کلان، (۳) نقش ذی نفعان و مدیریت شبکه ای در تصمیم گیری و کنترل پروژه، و (۴) حکمرانی دیجیتال و مدیریت داده ها به عنوان بسترهای پشتیبان برای تصمیم گیری های پیچیده. همچنین یافته ها نشان می دهد که در ادبیات داخلی تمرکز بیشتر بر همراستایی استراتژیک پروژه ها با اهداف سازمانی، مدیریت پورتفولیو و به کارگیری ابزارهای تصمیم گیری چندمعیاره است؛ در حالی که ادبیات خارجی بیشتر به چالش های حاکمیتی مدل های نوین سازمانی و مکانیزم های حکمرانی در چرخه عمر کامل مگاپروژه ها می پردازد. در پایان چارچوب مفهومی پیشنهادی برای تقویت مدیریت حاکمیتی و استراتژیک در ابرپروژه های زیربنایی ارائه شده و جهت گیری های پژوهشی آتی شامل توسعه مدل های ترکیبی حاکمیتی-استراتژیک، بررسی نقش فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی در تصمیم گیری و تحلیل تاثیر سیاست گذاری عمومی بر کارایی پروژه ها پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

ابرپروژه های زیربنایی ، حکمرانی ، پروژه ، مدیریت استراتژیک ، هم راستایی استراتژیک ، حاکمیت چندسطحی ، ذی نفعان ، حکمرانی دیجیتال ، مدیریت پورتفولیو