مبنای رجوع ضامن به مضمون عنه در ضمان تضامنی

در ضمانی که اثر آن ضم ذمه بوده و میان بدهکاران برقرار می باشد متعهد له می تواند تمام مورد تعهد را از هر کدام از بدهکاران تضامنی دریافت کند. در این رابطه ی تضامنی فردی که تمام یا قسمتی از تعهد را پرداخت می کند ممکن است مدیون نبوده و یا اینکه بیشتر از تعهد خود پرداخته باشد، از این رو وی حق رجوع به سایر ضامنین را دارد و آنها نیز به نوبت به هر یک رجوع می کنند تا اینکه این پرداخت بر عهده ی مدیون اصلی قرار گیرد. این احتمال نیز وجود دارد که فرد طبق یک رابطه ی قراردادی، مدیون نیز بوده باشد و در عین حال، حق رجوع هم داشته باشد؛ مانند رجوع بیمه مسئولیت به وارد کننده ی زیان، لکن این بحث در ضمان تضامنی مطرح نمی شود. حال سوال اصلی ما در این نوشتار این است که در چه مواردی این رجوع می تواند صورت بپذیرد و مبنای این رجوع به مضمون عنه چه می باشد. پاسخ این سوال به لحاظ آثاری که بروز پیدا خواهد کرد فوایدی عملی دارد. فرضیه ی اصلی ما این می باشد که مبنای این رجوع بر مبنای قاعده ی کلی قائم مقامی شخصی بوده که در عرض رجوع شخصی قرار داشته، ولی از آن جامع تر می باشد. این مقاله با کمک روش کتابخانه ای و جست وجو در مبانی محتمل این رجوع در پی یافتن پاسخی جامع برای مبنای رجوع است. از آن جایی که بررسی این مبانی نیازمند تحلیل تضامن و ضمان تضامنی است، مطالب در دو بخش کلی معرفی تضامن و بررسی مبانی مطرح شده برای رجوع ارائه خواهند شد و در پایان نیز نگارنده نظر برگزیده را بیان خواهد کرد.

کلیدواژه ها:

رجوع ضامن ، ضمان تضامنی ، رجوع شخصی ، رجوع قائم مقامی