تحلیل تطبیقی برنامه درسی پرورش مهارتهای زندگی و سواد هیجانی در آموزش ابتدایی ایران و ژاپن

هدف پژوهش حاضر بررسی تطبیقی برنامه درسی پرورش مهارتهای زندگی و سواد هیجانی در مقطع آموزش ابتدایی نظام آموزشی جمهوری اسلامی ایران و ژاپن و شناسایی نقاط ضعف برنامه درسی ایران در این حوزه است. این پژوهش با رویکرد توصیفی - تحلیلی (اسنادی) انجام شده است. یافته ها نشان داد که هر دو نظام آموزشی ایران و ژاپن برنامه درسی پرورش مهارتهای زندگی و سواد هیجانی را به عنوان یکی از اهداف اساسی دوره ابتدایی مدنظر قرار داده اند با این حال تفاوت های معناداری در گستره، عمق و شیوه تحقق این اهداف مشاهده می شود. نظام آموزشی ژاپن رویکردی جامع، تجربه محور و موقعیتی را دنبال می کند و با تلفیق یادگیری های هیجانی اجتماعی با زندگی واقعی مدرسه ای و فعالیت های جمعی زمینه نهادینه شدن این مهارت ها را فراهم می سازد. در مقابل برنامه درسی ایران بیشتر بر آموزش غیرمستقیم، اخلاق محور و نظری مهارت های زندگی متمرکز است. آموزش مهارت های زندگی و سواد هیجانی در نظام آموزشی ایران به صورت تلفیقی و پراکنده در مواد درسی مختلف ارائه می شود و فاقد محتوای مستقل، منسجم و مهارت محور است؛ در حالی که در ژاپن این حوزه از ساختاری نظام مند، کاربردی و مبتنی بر تجربه برخوردار است. همچنین در زمینه روش های یاددهی-یادگیری غلبه رویکرد معلم محور و محدود بودن استفاده از روش های فعال و مشارکتی، از چالش های اساسی برنامه درسی ایران به شمار می آید. یافته های مربوط به ارزشیابی نیز نشان داد که نظام آموزشی ایران عمدتا از شیوه های شناخت محور و آزمون های کتبی استفاده می کند؛ در حالی که در ژاپن، ارزشیابی فرایندمحور و مبتنی بر عملکرد واقعی دانش آموزان است. در مجموع نتایج بیانگر آن است که برنامه درسی پرورش مهارت های زندگی و سواد هیجانی در ایران نیازمند بازنگری اساسی در اهداف، محتوا، روش های آموزشی و شیوه های ارزشیابی با تاکید بر رویکردهای عملی، تجربه محور و موقعیتی است.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی ، آموزش ابتدایی ، مهارت های زندگی ، سواد هیجانی ، آموزش و پرورش ، ایران ، ژاپن