اثربخشی برنامه حسی - حرکتی بر کیفیت روانی و تعاملات اجتماعی کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم شهر همدان

اختلال طیف اوتیسم (ASD) از اختلالات رشدی ناتوان کننده ای است که اغلب با کاهش کیفیت روانی و چالش هایی در تعاملات اجتماعی همراه است. از این رو پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه حسی حرکتی بر کیفیت روانی و تعاملات اجتماعی کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم شهر همدان انجام شد. پژوهش حاضر یک مطالعه کمی کاربردی و از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل و مرحله پیگیری اجرا گردید. جامعه آماری شامل کلیه کودکان ۵ تا ۱۲ ساله مبتلا به اوتیسم مراجعه کننده به مرکز توانبخشی توان آفرین کبودراهنگ در سال ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود که از میان آنها ۳۰ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۱۵ نفر) جایگزین شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه سلامت روان انتاریو (۱۹۹۳) و خرده مقیاس تعاملات اجتماعی کادژو و همکاران (۲۰۰۴) بود. برنامه مداخله بر اساس نظریه یکپارچگی حسی آیرز (۱۹۷۰) اجرا شد. داده ها با استفاده از آزمون کوواریانس تک متغیری و چندمتغیری در نرم افزار SPSS نسخه ۲۳ تحلیل شد. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که برنامه حسی - حرکتی باعث بهبود معنادار کیفیت روانی و تعاملات اجتماعی در مرحله پس آزمون شد و این اثرات در پیگیری تا حد زیادی پایدار ماند (۰.۰۰۱>P). همچنین بررسی مولفه های کیفیت روانی نشان داد که برنامه مداخله موجب کاهش معنی دار افسردگی (۰.۰۰۱=p)، فزون اضطرابی (۰.۰۱۷=p) و نافرمانی مقابله ای (۰.۰۱۳=p) شد و این اثرات در پیگیری نیز در دو مولفه نخست و سوم افسردگی و نافرمانی مقابله ای پایدار ماند (۰.۰۵>P). یافته ها بیانگر آن است که مداخلات یکپارچگی حسی - حرکتی بر اساس نظریه آیرز می تواند به عنوان درمانی موثر برای ارتقای سلامت روانی و بهبود مهارت های اجتماعی کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اوتیسم ، برنامه حسی حرکتی ، یکپارچگی حسی ، کیفیت روانی ، تعاملات اجتماعی