برنامه ریزی شهری بر پایه هویت بومی در شهرهای ساحلی استان مازندران

سواحل استان مازندران با برخورداری از منابع طبیعی غنی، مناظر ساحلی جذاب و تنوع فرهنگی و تاریخی، از جمله نقاط مهم توسعه گردشگری در ایران به شمار می روند. در سال های اخیر، افزایش جمعیت، توسعه شهرها و فعالیت های گردشگری، فشار زیادی بر این مناطق وارد کرده و مخاطرات زیست محیطی، تخریب منظر طبیعی و از دست رفتن هویت فرهنگی بومی را به همراه داشته است. حفظ تعادل میان توسعه اقتصادی و حفاظت از منابع طبیعی و فرهنگی، به عنوان یکی از چالش های اصلی برنامه ریزی شهری و طراحی معماری ساحلی مطرح شده است. روش تحقیق به صورت توصیفی–تحلیلی و با رویکرد ترکیبی کیفی–کمی طراحی شد؛ در این راستا داده ها از طریق مطالعات میدانی، مشاهده محیطی، تحلیل اسناد و مصاحبه با خبرگان حوزه معماری، شهرسازی و گردشگری جمع آوری گردید. برای تحلیل داده ها از نرم افزار NVivo و روش تحلیل گفتمان جهت شناسایی روندهای طراحی و اولویت های محلی استفاده شد. یافته ها نشان می دهد که تلفیق عناصر معماری بومی، استفاده از مصالح محلی و رعایت اصول طراحی پایدار می تواند علاوه بر حفظ هویت فرهنگی، موجب کاهش اثرات زیست محیطی و ارتقای تجربه گردشگران شود. پژوهش در سه مرحله طراحی، تحلیل و ارزیابی ارائه شد؛ ابتدا شاخص ها و معیارهای طراحی پایدار و بومی استخراج شد، سپس نمونه های موردی سواحل منتخب تحلیل و با شاخص های تدوین شده مقایسه گردید، و در نهایت راهکارهای عملیاتی برای طراحی معماری و شهرسازی ساحلی با رویکرد پایدار ارائه شد. نتایج پژوهش می تواند به سیاست گذاران و برنامه ریزان ساحلی در اتخاذ تصمیمات راهبردی و توسعه متوازن سواحل مازندران کمک کند.

کلیدواژه ها:

شهرسازی ساحلی ، توسعه پایدار ، گردشگری ساحلی ، هویت فرهنگی ، سواحل مازندران ، برنامه ریزی شهری