تحلیل معماری زیست محور و گردشگرپذیر در سیستان و بلوچستان با رویکرد بوم گرایی

منطقه سیستان و بلوچستان با برخورداری از پیشینه ای غنی در معماری بومی، مجموعه ای منحصر به فرد از عناصر، فضاها و الگوهای کالبدی را در خود جای داده است که نقش بسزایی در جذب گردشگر و شکل دهی به هویت فرهنگی منطقه دارند. معماری گردشگرپذیر این پهنه، نه تنها بازتاب دهنده دانش بومی، سازگاری با محیط و شیوه های زیست تاریخی مردمان این سرزمین است، بلکه ظرفیت های قابل توجهی برای توسعه پایدار گردشگری و ارتقای کیفیت تجربه بازدیدکنندگان فراهم می آورد. پژوهش حاضر با هدف واکاوی عناصر شاخص و فضاهای معماری گردشگرپذیر سیستان و بلوچستان، به تحلیل کارکردی و زیبایی شناختی بناها و فضاهای بومی می پردازد. در این راستا، با بهره گیری از روش کیفی و تحلیل اسنادی–میدانی، ابتدا بستر تاریخی و اقلیمی منطقه بررسی شده و سپس عناصر کالبدی موثر در جذابیت بصری و عملکردی فضاهای گردشگری تحلیل می شود. یافته ها نشان می دهد که هماهنگی سازه ها با اقلیم گرم و خشک سیستان و نیز اقلیم گرم و مرطوب بلوچستان، استفاده از مصالح بومی همچون خشت، چوب خرما و پوشال، و نیز چیدمان فضایی متناسب با فرهنگ درون گرایی، منجر به شکل گیری محیط هایی شده است که نه تنها کارآمد و پایدارند، بلکه واجد ارزش فرهنگی–گردشگری بالایی نیز هستند. این مطالعه همچنین بیان می کند که توجه به ظرفیت های معماری بومی می تواند الگویی موثر برای توسعه زیرساخت های گردشگرپذیر جدید در منطقه باشد. در نهایت، تحقیق حاضر اهمیت احیای الگوهای معماری بومی و تقویت پیوند میان گردشگری، فرهنگ و محیط را به عنوان راهبردی برای توسعه پایدار سیستان و بلوچستان برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

ساختار ، کارکرد ، فضاها ، گردشگر پذیری ، سیستان و بلوچستان