فرسودگی شغلی زنان و پیامدهای آن بر سلامت جسمی و روانی

فرسودگی شغلی در زنان شاغل پدیده ای سیستمی است که از تلاقی ساختارهای سازمانی نابرابر، نقش های اجتماعی جنسیتی و آسیب پذیری های بیولوژیکی ناشی می شود و زنان را به طور نامتناسبی تحت تاثیر قرار می دهد. این وضعیت عمدتا ناشی از بار مضاعف مسئولیت های حرفه ای و مراقبت خانگی است که منجر به تضاد نقش مزمن و تحلیل منابع روانشناختی می گردد. پیامدهای جسمی آن شامل اختلال در محور HPA، الگوهای غیرطبیعی کورتیزول، اختلال عملکرد ریزعروق کرونر، فشار خون بالا، سندرم متابولیک، کاهش عملکرد ایمنی و اختلالات خواب است. از منظر روانی، فرسودگی شغلی با خستگی عاطفی شدید، مسخ شخصیت، کاهش موفقیت شخصی، افسردگی بالینی و اختلالات اضطرابی همراه است و در مشاغل پراسترس با کار عاطفی بالا (مانند پرستاری، تدریس و امدادرسانی) شیوع بیشتری دارد. عوامل تشدیدکننده شامل تقاضای شغلی بالا، کمبود منابع، فقدان استقلال، عدم تعادل تلاش-پاداش، ریزپرخاشگری های جنسیتی و انتظارات فرهنگی است. مداخلات موثر نیازمند رویکرد چندسطحی شامل اصلاحات سازمانی (کاهش حجم کار، افزایش استقلال و حمایت اجتماعی) و برنامه های فردی مبتنی بر شواهد (ذهن آگاهی و تنظیم هیجان) است تا از تبدیل فرسودگی به مشکلات سلامت بلندمدت جلوگیری شود.

کلیدواژه ها:

فرسودگی شغلی سیستمی ، خطر مضاعف جنسیتی ، تعارض نقش مزمن ، اختلال محور HPA ، مداخلات چندسطحی