واکاوی تجارب مشاوران تحصیلی از عوامل موثر بر کاهش ابعاد فرسودگی تحصیلی در نوجوانان

فرسودگی تحصیلی، به عنوان سندرمی متشکل از خستگی عاطفی، بدبینی و کاهش کارآمدی تحصیلی، در محیط های آموزشی پرتنش نظیر شهر اصفهان، تحت تاثیر انتظارات فرهنگی و رقابت های شدید تحصیلی تشدید می گردد. پژوهش حاضر با هدف کاوش کیفی تجربیات زیسته مشاوران تحصیلی، عوامل موثر بر کاهش ابعاد فرسودگی تحصیلی در دانش آموزان ۱۳ تا ۱۸ ساله را بررسی می کند.این مطالعه از طراحی پدیدارشناختی کیفی بهره گرفته و داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ مشاور تحصیلی (۱۰ زن و ۸ مرد) با میانگین ۱۲ سال تجربه حرفه ای، به صورت هدفمند گردآوری شده است. تحلیل مضمونی مبتنی بر چارچوب براون و کلارک، با استفاده از نرم افزار NVivo و با تاکید بر سخت گیری روش شناختی از طریق بررسی عضو و قابلیت اعتماد بین کدگذار (ضریب کاپای کوهن > ۸۵/۰) انجام شد.یافته ها چهار مضمون اصلی را آشکار ساخت: روابط حمایتی (مانند پیوندهای همدلانه مشاور-دانش آموز که خستگی عاطفی را تسکین می دهد)، دسترسی به منابع نهادی (نظیر برنامه های سلامت روان مدرسه محور)، مهارت های مقابله ای سازگارانه (مانند تکنیک های ذهن آگاهی و هدف گذاری که بدبینی و ناکارآمدی را کاهش می دهد) و موانع زمینه ای (از جمله انگ سلامت روان و محدودیت های زمانی). این عوامل در بستر اجتماعی-آموزشی اصفهان به صورت پویا تعامل دارند، به طوری که حمایت های نهادی، اثربخشی مداخلات بین فردی را در راستای تقویت تاب آوری تعدیل می کنند. این پژوهش بر نقش کلیدی مشاوران در کاهش فرسودگی تحصیلی تاکید کرده و توسعه مداخلات متناسب با فرهنگ، اصلاحات سیاستی مبتنی بر همکاری های بین نهادی و خانوادگی، و پژوهش های آتی با رویکردهای روش های مختلط را برای ارتقای بهزیستی روانی-اجتماعی دانش آموزان در زمینه های مشابه پیشنهاد می دهد.

کلیدواژه ها:

بدبینی ، خستگی عاطفی ، فرسودگی تحصیلی ، نا کارآمدی تحصیلی ، نوجوانان