واکاوی نقش راهبردهای فراشناختی در ارتقای یادگیری خودراهبر در کلاس های چندپایه: ارائه یک مدل مفهومی برخاسته از سنتز پژوهی

پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش و سازوکارهای راهبردهای فراشناختی در ارتقای یادگیری مستقل در زیست بوم کلاس های چندپایه انجام شد. روش پژوهش از نوع کیفی و با طرح سنتزپژوهی بر اساس الگوی شش مرحله ای روبرتس و همکاران (۲۰۲۲) بود؛ جامعه آماری شامل کلیه اسناد و مقالات علمی معتبر نمایه شده در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ بود که از میان آن ها تعداد ۲۲ مقاله به عنوان نمونه نهایی با روش نمونه گیری هدفمند و بر اساس معیارهای ورود و خروج انتخاب شدند و داده ها با استفاده از فرم محقق ساخته استخراج داده و چک لیست ارزیابی کیفیت کسپ گردآوری و با روش تحلیل مضمون مورد واکاوی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که فراشناخت در کلاس های چندپایه فراتر از یک مهارت ذهنی، به عنوان یک مکانیسم جبرانی برای مدیریت خلا نظارت بیرونی عمل کرد و زمان های انتظار منفعل را به فرصت های یادگیری فعال تبدیل نمود. همچنین تحلیل یافته ها منجر به شناسایی و دسته بندی سه مضمون فراگیر شامل «دانش و تنظیم فراشناختی»، «عاملیت و خودراهبری در یادگیری» و «نقش تسهیل گرانه معلم» در فرآیند گذار دانش آموز از وابستگی به استقلال گردید. نتیجه گیری شد که بهینه سازی آموزش در این محیط های پیچیده مستلزم تغییر پارادایم در نقش معلم از انتقال دهنده دانش به تسهیل گر فرآیندهای شناختی بود. در نهایت مشخص گردید که کلاس های چندپایه پتانسیل تبدیل شدن به بستر طبیعی برای پرورش یادگیرندگان مادام العمر را از طریق تجهیز دانش آموزان به ابزارهای خودنظارتی دارا بودند.

کلیدواژه ها:

فراشناخت ، یادگیری مستقل ، کلاس های چندپایه ، سنتزپژوهی ، نقش معلم